چَک چَک

پیر سبز - چَک چَکو

 
بازگشت :  ایران  »  یزد
 
درباره چَک چَک
یزد دومین شهر خشت خام جهان است که قدمت آن به بیش از پنج هزار سال می رسد. خانواده یزدگرد که این شهر را بنا نهاده بود، پس از قتل وی از ترس دشمنان هریک به طرفی فرار کردند که تعدادی از آنان در شکاف کوه ها پنهان شدند. اکنون زرتشتیان محل دفن آنان را در دل کوه ها مقدس شمرده و مراسم و آیین خاصی در هرکدام آن اماکن برگزار می کنند و خود متولی آن ها هستند. چَک چَک یا پیر سبز محل پنهان شدن یکی از دختران یزدگرد به نام نیک بانو است.

پیر سبز یا چَک چَک محل مخفی شدن نیک بانو، یکی از دختران یزدگرد، در دل کوه های شرق اردکان و انجیره است. مسیر بالارفتن از کوه در ابتدا جاده ای شیبدار خاکی و در نیمه راه پله های سنگ های مرمرین کار گذاشته اند. در طی راه به چندین خانه یا اقامتگاه برمی خوریم که نام مالک بر سر آن نوشته شده و به آن ها خیله می گویند. می گویند داخل یکی از اتاق ها چاهی به عمق 50 متر است. زرتشتیان که برای مراسم مهرگان در 27 خرداد به این مکان می آیند، به مدت 4 شب در این جا اقامت دارند و در این اتاق ها می مانند.

مقداری که بالاتر برویم درخت چناری سرسبز را چسبیده به دهانه ی شکاف کوهی می بینیم.

برای ورود به این عبادتگاه باید کفش و جوراب خود را درآورید و سرتان را بپوشانید. در ورودی شکاف تابلویی وجود دارد که روی آن نوشته شده برای ورود باید پاک باشید چیزی که در احکام اسلامی برای ورود به اماکن مقدس نیز وجود دارد. کف و سقف زیارتگاه سنگ مرمر است و به دلیل چک چک آب کف آن کمی مرطوب است.

در داخل شکاف چند تابلو از بزرگان زرتشت و علامت خاص این آیین و چند شمع که همیشه روشن است و محل خاص سوزاندن چوب مقدس وجود دارد.

در ایام مهرگان – 27 خرداد - زرتشتیان مراسم خاصی برگزار می کنند که حضور در آن تنها با کارت دعوت میسر است. این مراسم عبارتند از:
  • چندبار رفتن به زیارتگاه، خواندن اوستا، روشن کردن شمع، دعا و نیایش، آوردن میوه و اسپند
  • پختن نان نذری که در گویش محلی به آن سیرک یا سوروک می گویند.
  • پوشیدن لباس روشن و پوشاندن سر و کشتی بستن
  • کتک زدن تازه دامادها. دست و پای پسرانی را که طی یک سال گذشته داماد شده اند با شوخی و خنده می بندند و او را به پشت خوابانده و کتک می زنند. خانواده داماد نیز با شیرینی متبرک شده معبد از آنان پذیرایی می کنند.
  • زرتشتیان ابتدا به زیارتگاه نارستانه در شرق یزد و سپس به چَک چَک می روند.
اطلاعات گردشگری
چَک چَک یا پیر سبز در 43 کیلومتری شرق اردکان در استان یزد قرار دارد. با ورود به جاده آسفالته و دوطرفه چَک چَک پس از حدود چهل کیلومتر حرکت در میان کوه های اردکان و انجیره به این زیارتگاه می رسید.
تاریخچه
زرتشتیان معتقدند 3600 سال قبل از میلاد مسیح در تخت سلیمان آذربایجان، اشوزرتشت از مادری به نام دغو و پدری به نام پوروشسب متولد شد. وی در سی سالگی از جانب اهورامزدا به پیامبری مبعوث شد و در 77 سالگی در آتشکده شهر بلخ و درحال نیایش به همراه جمعی از پیروانش به دست توربراتور کشته شد.

در اواخر دوره ساسانیان با اقدامات ظالمانه شیرویه و در فشار قرار گرفتن زیردستان جنگ های داخلی درگرفت که باعث تضعیف حکومت شد. نسل پسران ساسانی همگی از بین رفته بودند و با راهنمایی موبدان یزدگرد را بر تخت نشاندند. وی به شکل مخفیانه و با نام خسرو در استخری در مدائن زندگی می کرد.

یزدگرد بیست سال حکومت کرد اما در اثر جنگ های پی در پی با رومیان موفق به اصلاح امور داخلی نشد و خزانه اش تهی گردید. قدرت طلبی و تبعیض های سیاستمداران حکومت وی را نیز به خطر انداخته بود و مردم نیز روز به روز بیشتر در فشار قرار می گرفتند. از این روی نتوانست افراد زیادی را به دور خود جمع کند و متحمل چند جنگ شد و در جنگ آخر از اعراب شکست خورد و فرار کرد.

وی به اندک طرفدارانش دستور داد برای ایمن ماندن خانواده اش، در جایی امن در مرکز کشور که جلب توجه نمی کرد، شهری بنا کنند که به همین دلیل این شهر، یزد نام گرفت. خانواده وی پس از شنیدن خبر قتل یزدگرد به دست یک آسیابان در معرض خطر قرار گرفتند و تصمیم گرفتند هرکدام به طرفی فرار کنند. یزدگرد دو پسر به نام های هرمزان و اردشیر و پنج دختر به اسامی پارس بانو، شهربانو، نیک بانو، مهربانو و نازبانو و یک کنیز به نام مروارید داشت و نام همسرش کتایون بود.

از این میان نیک بانو به طرف کوهی در شرق اردکان فرار می کند و در دامنه کوه با دعا و نیایش از خداوند طلب کمک می کند و عصایش را به کوه می کوبد. با این کار شکافی در کوه ایجاد شده و او وارد شکاف می شود.

می گویند بعدها چوپانی او را در خواب می بیند و به او در خواب می گوید که پیرسبز را بنا کند و آثاری از مقنعه وی را که از کوه بیرون مانده، کنده اند و اکنون از آن حفاظت می شود. عصای وی نیز با چک جک آب شیرین از کوه طی سالیان متمادی به درخت چنار تنومندی در کنار این شکاف تبدیل شده است. به همین دلیل که آب از بالا به پایین چکه می کرده به این زیارتگاه در گویش محلی چَک چَک و به دلیل وجود این درخت چنار به آن پیر سبز می گویند.
موضوعات مرتبط

پیر هِریشت
زیارتگاه پیرهریشت، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان یزد است. گمان می شود گوهربانو یکی از کنیزان یزدگرد ساسانی در این محل ناپدید شده است. این زیارتگاه محل برگزاری بسیاری از مراسم ها وجشن های بهاری زرتشتیان منطقه و پذیرای زرتشتیان سراسر جهان است.

مسجد فهرج
يكي از نمونه‌هاي نادر تمدن ايراني مسجد جامع فهرج، واقع در 30 کیلومتری شرق یزد است که معماری پیش از اسلام ایران را به معماری دوران اسلامی پیوند می‌دهد و يك اثر کم نظیر از دوران انتقال به‌شمار مي‌آيد.

خانه کلاهدوزها
خانه کلاهدوزها که هم اکنون به "موزه آب" تبدیل شده در شمال میدان امیرچقماق یزد قرار دارد. بنای این خانه متعلق به تاجری خوش‌آوازه به نام "سیدعلی‌اکبر کلاهدوز" است که درسال 1312هجری قمری ساخت آن به پایان رسیده است.

زیارتگاه پارس بانو
زیارتگاه پارس بانو، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که هرساله پذیرای تعداد بیشماری از زرتشتیان سراسر کشور است. بنا به گزارشات تاریخی این زیارتگاه محل ناپدید شدن خاتون بانو دختر یزدگرد سوم، پس از گریز از فارس است.

امامزاده سید نورالدین
امامزاده سید نورالدین احمد (ع) در یزد درمحلی به نام " گاپله " واقع شده که قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی برمی‌گردد.

زندان اسکندر
زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه در محله فهادان شهر یزد یکی از آثار دوران مغول است که با تغییر کاربری به مدرسه تبدیل شده تا جایگاه والای علم و دانش را در میان مردم این شهر نشان دهد.

مسجد جامع یزد
مسجد جامع یزد، از ابنیه تاریخی و مذهبی استان یزد، هر ساله، گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان جذب می کند. این مسجد در دوره های تاریخی مختلفی ساخت و احیا شده است.

کاروانسرای رباط زین‌الدین
کاروان‌سرای رباط زین‌الدین که شاهکار معماری دوره صفویه به ‌شمار می‌رود، تنها بنای مدور ایرانی است که به دستور"زین‌الدین گنجعلی خان ریگ" حکمران کرمان و به امر "شاه عباس ماضی" در قرن دهم هجری قمری ساخته شده است.

گنبد عالی ابرکوه
گنبد عالی ابرکوه، بنای برج مانندی است که از دوران دیلمیان بر فراز کوه سنگی شهرستان ابرکوه قرار دارد و معماری ظریف آن آنقدر ساده و زیباست که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.

مسجد زردک
مسجد زردک در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد، قدیمی‌ترین مسجد شهرستان اردکان و قدمت آن به قرن پنجم بر می‌گردد. به علت مقاومت بسیاری که دارد به گنج گلین معروف است و همچنین گچ‎‌بری منحصر به فرد زیبایی دارد.

دخمه زرتشتيان
دخمه زرتشتيان يا برج خاموشان مكاني براي درگذشتگان، در آيين زرتشتي است. اين دخمه‌ها از جاذبه‌هاي ارزشمند فرهنگ ايران به‌شمار مي‌آيند. زرتشتيان درگذشتگان خود را در بخش‌هاي كودكان، زنان و مردان در اينجا قرار مي‌دادند تا جسد آنها خوراك كركس‌ها شود و استخوا‌ن‌هاي اجساد را در مركز اين برج دفن مي‌كردند.

بقعه سيد گل‌سرخ
بقعه گل‌سرخ در محله سرچم يزد علاوه بر جاذبه گردشگري نمونه‌اي از تاريخ فرهنگي ـ ديني گذشتگان است كه امروزه نيز كاربرد آن در بين مردم نمايان است. در اين بقعه آثار خطي نستعليق و هنر‌هاي زيباي كاشيكاري و طرح‌هاي اسليمي را مي‌توان ديد.

مسجد امیرالمومنین
مسجد امیرالمومنین واقع در منطقه زارچ یزد، از مساجد بسیار فعال، شناخته شده و از بناهای تاریخی است که در آن، جنبه های مذهبی، فرهنگی و گردشگری در هم آمیخته شده است. این مسجد به دلیل معماری منحصر به فردی که دارد، سالانه پذیرای جمع کثیری از گردشگران سراسر جهان می باشد.

خانه لاری ها
خانه لاری ها واقع در محله فهادان شهر یزد در میان مجموعه آثار تاریخی این شهر است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است که تجار لاری مهاجرت کرده به این شهر آن را بنا نهاده اند. بخش اعیان نشین این خانه چهارفصلی است و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در بخش هنری این خانه نقاشی ها و تزیینات بسیار زیبایی دیده می شود. این خانه اکنون اداره میراث فرهنگی است.

آتشکده یزد
آتشکده یزد، محل نگهداری آتش مقدس، نیایشگاه زرتشتیان و یکی از جاذبه های گردشگری شهر یزد است. این آتشکده در قرن اخیر ساخته شده است، اما قدمت آتشی که درون آن شعله ور است به بیش از 1500 سال پیش برمی گردد.

نارین قلعه
نارین قلعه، مهم‌ترین اثر تاریخی شهرستان میبد است که به نظر می رسد در گذشته از آن برای حفاظت از شهر و نیز برگزاری مراسم عبادی استفاده می‌شده است. در مورد تاریخ ساخت بنا، اطلاعات دقیقی در دست نیست.

پرسش و پاسخ
سوال شما درباره این موضوع
نام شما
ایمیل شما
 
تجربه شما از این موضوع
 
نام شما
ایمیل شما
تجربه خود را بنویسید
 
 
 

تبلیغات