درباره تبریز

اطلاعات عمومی - تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی و یکی از شهرهای بزرگ ایران است. این شهر بزرگ‌ترین شهر سرزمین آذربایجان و منطقه شمال‌غرب ایران بوده و به‌عنوان قطب اداری، ارتباطی، بازرگانی، سیاسی، صنعتی، فرهنگی و نظامی این منطقه شناخته می‌شود. تبریز در طول تاریخ نیز زادگاه بزرگان بسیار و جایگاه بسیاری از تحولات مهم بوده‌است.
نام‌گذاری تبریز - تبریز در اسناد تاریخی با نام‌های تَورِز، تَورِژ، تِبریز و توری به ثبت رسیده‌است و با توجه به معنای متداول فارسی «تب‌ریز» و «تب‌پنهان‌کن»، احتمالاً نام «تبریز» به معنای «پنهان‌کننده تَف و گرما» و مربوط به «جنبش‌های آتشفشانی کوه سهند» بوده‌است. دانشنامه بریتانیکا نیز تبریز را در اصل «تپ + ریز» می‌داند؛ چیزی که باعث روان شدن گرما می‌شود. توصیفی که احتمالاً به دلیل چشمه‌های آب‌گرم اطراف این شهر است.
فرهنگ و دانش و هنر در تبریز - تبریز در طول تاریخ، شهر شعر، ادب، هنر، تاریخ، سیاست، فقه و فلسفه بوده‌است. همچنین یکی از مکتب‌های نگارگری ایران به نام «مکتب تبریز» نیز در این شهر شکل گرفته‌است. از جمله مشاهیر تبریز می‌توان به قطران تبریزی شاعر پارسی‌گوی سده پنجم، خطیب تبریزی عالم ادبیات عرب در سده پنجم و اوایل سده ششم، ملا رجبعلی تبریزی حکیم و عارف سده یازدهم، بدیع‌الزمان تبریزی خوشنویس و شاعر سده یازدهم، ستارخان(سردار ملی)، باقرخان (سالار ملی) از مبارزان بزرگ نهضت مشروطه، علامه طباطبایی مفسر و فیلسوف، محسن هشترودی ریاضیدان و سید محمدحسین شهریار (شاعر) اشاره کرد.
شهرهای خواهرخوانده - تبریز با ۱۳ شهر جهان پیوند خواهرخواندگی دارد:
استانبولِ ترکیه، هوشی‌مینِ ویتنام، ازمیرِ ترکیه، ووهانِ چین، باکو در جمهوری آذربایجان، وینِ اتریش، قازانِ روسیه، قونیۀ ترکیه، زاگربِ کرواسی، ارزرومِ ترکیه، غزۀ فلسطین، موگیلفِ بلاروس، خجندِ تاجیکستان.
زبان - زبان امروزی مردم تبریز، ترکی آذربایجانی است.
مذهب - بیشتر مردم تبریز مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی هستند. البته اقلیتی از مسیحیان ارمنی، آشوری، زرتشتی و کلیمی نیز در این شهر سکونت دارند. مذهب ارامنه تبریز «گریگوری» است که یکی از مذاهب کهن آیین مسیحیت به شمار می رود.
جغرافیای تبریز - تبریز در غرب استان آذربایجان شرقی و در منتهی‌الیه شرق و جنوب‌شرق جلگه تبریز قرار گرفته‌است. این شهر از سمت شمال به کوه‌های پکه‌چین و عون‌بن‌علی، از شمال‌شرق به کوه‌های باباباغی و گوزنی، از شرق به گردنه پایان و از جنوب به دامنه‌های شمالی کوه سهند محدود شده‌است. دو رودخانه از میان تبریز عبور می‌کند؛ تلخه‌رود( آجی‌چای) که از سبلان سرچشمه می‌گیرد و از شمال غربی این شهر می‌گذرد و ‌مهران‌رود(قوری‌چای) که از سهند سرچشمه گرفته و از مرکز تبریز می‌گذرد. ارتفاع این شهر از سطح دریا از ۱۳۴۸متر تا ۱۵۶۱متر است. مسافت جاده‌ای بین تبریز تا تهران ۵۹۹ کیلومتر است.
جاذبه‌های تاریخی - تبریز در طول تاریخ بارها بر اثر زمین‌لرزه و جنگ، دچار خرابی‌های شدید شده‌است. این جنگ‌ها و زمین‌لرزه‌های مکرر، بخش‌های عمده‌ای از بافت قدیمی‌شهر را نابود کرده‌است. به همین دلیل، این شهر نسبت به دیگر شهرهای تاریخی ایران، آثار باستانی بسیار کمتری دارد. هم‌اکنون تنها دو محل باستانی - یعنی ارگ تبریز و مسجد کبود- از تبریز قدیم برجای مانده‌است. ارگ تبریز بنایی آجری است که پیش از سال ۷۰۱ خورشیدی روی آواره‌های مسجدی ساخته شده‌است. این بنا از نظر سادگی، اندازه و پایداری، چشم‌گیر است. مسجد کبود بنایی است که حدود سال ۸۲۹ خورشیدی ساخته شده و به دلیل کاشی‌کاری آبی تزئینی زیبایش، شهرت یافته‌است. از دیگر آثار باستانی تبریز، خرابه‌های مقبره دوازده‌گوشه غازان پسر ارغون - حاکم مغول- نیز قابل ذکر است.
تبریز همچنین مساجد، خانه‌ها و حمام‌های تاریخی بسیاری دارد که زیبایی معماری ایرانی اسلامی را به تصویر کشیده‌اند. مسجد استاد و شاگرد، مسجد اسماعیل خاله‌اوغلی، مسجد ثقه‌الاسلام، مسجدجامع، خانه کوزه‌کنانی (موزه مشروطه کنونی)، خانه شربت‌اوغلی (فرهنگسرای تبریز کنونی)، خانه قدکی، خانه گنجه‌ای‌زاده و خانه بهنام (مجموعه دانشکده معماری کنونی) و حمام بهار، حمام حاج علی بابا، حمام سرهنگ از آن جمله‌اند.
موزه های تبریز - شهر تبریز از نظر شمار موزه‌ها سومین شهر ایران بوده و موزه‌هایی همچون موزه آذربایجان و قاجار را در خود جای داده‌است.
امکانات رفاهی - فضای سبز - تبریز دارای ۱۳۲ پارک فعال است که این تعداد شامل ۴۵ پارک همسایه‌ای، ۵۲ پارک محله‌ای، ۲۵ پارک ناحیه‌ای، ۶ پارک منطقه‌ای و ۴ پارک شهری می‌شود. امروزه ۸ پارک مسافر در تبریز فعالیت می‌کنند که توان پذیرایی از ۱۰۰۰۰ مسافر را به‌طور همزمان دارن

هتل‌ها
- هتل‌های ۵ستاره پارس و شهریار در منطقه ایل‌گلی و ۴ستاره بین‌المللی تبریز و گسترش در منطقه آبرسان از مهم‌ترین هتل‌های تبریز محسوب می‌شوند. همچنین هتل‌های ایران، آذربایجان، دریا، سینا، قدس، ارک، مروارید، پارک و نگین، از دیگر هتل‌های معروف این شهر هستند.

حمل و نقل
- تبریز از نظر تسهیلات حمل و نقل و مسافربری موقعیت ممتازی دارد. فرودگاه بین‌المللی شهید مدنی تبریز، راه‌آهن تبریز که دارای خطوط داخلی تبریز-تهران، تبریز-مشهد و تبریز-سلماس و خط بین‌المللی تبریز-نخجوان است. برای رفت و آمد در نقاط مختلف سطح شهر نیز گردشگران می‌توانند از خطوط تندروی اتوبوس، 15000 تاکسی این شهر و به‌زودی پنج خط مترو، تراموا و مونوریل استفاده کنند.
سوغاتی‌های تبریز - غذاهای سنتی : دلمه برگ، کوفته تبریزی، کوکو

شیرینی‌ها
: آجیل، اریس، باسلوق، پشمک، خشکبار، قرابیه، نوقا
صنایع دستی : سفال‌گری، سوزن‌دوزی، قالی‌بافی، قلم‌زنی روی مس، کفش‌دوزی، کنده‌کاری، گل‌دوزی، گلیم‌بافی، معرق‌کاری، منبت‌کاری، نقاشی روی سرامیک، نقره‌کاری، نگارگری
درباره شهر تیریز - نام تبریز به عنوان شهر اولین‌ها، شهر بدون گدا، شهر زیرگذرها و روگذرها، امن‌ترین شهر ایران، سالم‌ترین شهر ایران، زیباترین شهر ایران، توسعه‌یافته‌ترین شهر ایران، مهد سرمایه‌گذاری ایران، دومین شهر مسافرپذیر ایران، دومین شهر صنعتی ایران، دومین شهر دانشگاهی ایران، دومین شهر بلندمرتبه‌ساز ایران، قطب خودروسازی ایران، قطب قطعه‌سازی ایران، قطب تولید موتور دیزل خاورمیانه و یکی از مهم‌ترین شهرهای مهاجرپذیر ایران مطرح است.
صنعت - تبریز یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی و تجارتی ایران است و در زمینه صنعت نساجی، ماشین‌سازی و پتروشیمی‌فعالیت زیادی دارد. این شهر مدت‌ها است که به‌عنوان مرکز هنر و صنایع دستی (به‌ویژه سرامیک، سفال، جواهرآلات و نقره‌کاری) محسوب می‌شود. همچنین در زمینه صنعت فرش و چرم به‌ویژه کیف و کفش جزء پیشتازان است.
ورزش در تبریز - تبریز از نظر ورزش نیز از شهرهای فعال و قدرتمند ایران به‌شمار می‌رود. ورزشگاه یادگار امام تبریز، دومین ورزشگاه بزرگ ایران -پس از ورزشگاه آزادی تهران- به‌شمار می‌رود. همچنین حدود ۱۰۰ مکان ورزشی در رشته‌های مختلف در این شهر موجود است. فوتبال یکی از محبوب‌ترین رشته‌های ورزشی نزد مردم تبریز است. تیم دوچرخه‌سواری پتروشیمی‌تبریز نیز یکی از قدرتمندترین تیم‌های دوچرخه‌سواری آسیا است و طبق اعلام کنفدراسیون دوچرخه‌سواری آسیا، تبریز قطب دوچرخه‌سواری این قاره به شمار می‌رود.
تبریز؛ شهر اولین‌ها - بسیاری از اولین‌های تاریخ ایران مانند اولین چاپخانه، اولین سینمای عمومی، اولین کودکستان و اولین مدرسه کر و لال‌های ایران، نخستین نویسندگان پیشگام در زمینه ادبیات نوین و نمایشنامه‌نویسی به زبان فارسی و آذری، اولین خیابانی که در ایران دارای برق شد و … در تبریز بوده‌اند.
تاریخچه - تبریز در طول تاریخ بارها ویران و تجدیدبنا شده، اما بنای فعلی آن به دوران اشکانی و ساسانی بازمی‌گردد. برخی محققان بر این باورند که دژ «تارویی-تارمکیس» که نام آن در کتیبه سارگن دوم -پادشاه آشور در سال‌های ۷۰۵ تا ۷۲۱ پیش از میلاد مسیح- آمده، در محل شهر کنونی تبریز قرار داشته‌است. اما در کتاب تاریخ ایران آمده‌است که تبریز در اوایل دوره ساسانی(سده 3 یا 4 میلادی) یا به‌احتمال بیشتر در سده هفتم بنا شده است. شهر کنونی تبریز روی خرابه‌های شهر «تَوْرِژ» بنا شده‌است. تورژ یکی از بااهمیت‌ترین مراکز بازرگانی منطقه بوده و به عنوان پل ارتباطی میان شرق و غرب، اهمیت فراوانی داشته‌است. این شهر در زمان حکمرانان اشکانی‌تبار ارمنستان، پایتخت این منطقه بوده‌است.
پس از فتح آذربایجان توسط مسلمانان، گروهی از اعراب در آذربایجان ساکن شدند. در زمان خلافت منصور عباسی و در حدود سال ۱۳۷ هجری، مردی به نام «رَوّاد» از قبیله «اَزْد» از قبایل مشهور یمن در تبریز مسکن گزید و پسران او اقدام به ساخت نخستین دیوار شهر کردند و در آن‌جا قصرها ساختند و گرد شهر دیوار کشیدند.
این شهر از نیمه اول سده سوم هجری رو به گسترش نهاد و اهمیت یافت. در دوران سلجوقیان، از زمان قزل‌ارسلان، پادشاه سلجوقی(۵۸۲-۵۸۷ هجری) تبریز برای همیشه پایتخت آذربایجان شد. در سال ۶۲۷ هجری مغول‏ها پس از بارها لشگرکشی، بر تمام آذربایجان و به‌خصوص تبریز دست یافتند. اما اوج شکوفایی تبریز در زمان ایلخانان بود. در این زمان، تبریز پایتخت قلمرویی بود که از نیل تا آسیای میانه گسترده شده‌بود. این شهر در دوران تیموریان، قراقویونلوها و اوایل سلسله صفویه نیز پایتخت ایران بوده‌است.
تبریز در سال ۱۵۰۰میلادی (۹۰۶ هجری) به تصرف شاه اسماعیل درآمد و نخستین پایتخت ایران جدید در دوره صفویه شد. نزدیکی این شهر به مرز ایران و عثمانی موجب شد که تبریز بارها مورد هجوم عثمانیان قرار بگیرد و حتی چندین‌بار به تصرف عثمانیان درآید. از این رو، شاه تهماسب صفوی در سال ۱۵۱۴میلادی (۹۲۰ هجری) پایتخت کشور را از تبریز به قزوین منتقل کرد.
موقعیت جغرافیایی تبریز و قرارگرفتن آن در بین دامنه‌های کوه سهند و کرانه شرقی دریاچه ارومیه، این شهر را مبدل به تنها راه ارتباطی بین شمال(ماورای قفقاز و قره‌داغ) و جنوب(مراغه و کردستان) کرده بود. تبریز با عثمانی‌ها، گرجی‌ها و روس‌ها و کشور هندوستان ارتباط تجاری داشته و بسیاری از صنعتگران و بازرگانان در این شهر جمع می‌شده‌اند.
از نیمه دوم سده سیزدهم میلادی، تاجران انگلیسی‌ از طریق جاده ابریشم، و از راه ترکیه امروزی، کالاهای تجاری خود را به بازار تبریز منتقل می‌کردند. این بازار در زمان عباس‌میرزا- ولیعهد فتحعلی شاه قاجار- به مرکز تجارت انگلیسی‌ها مبدل شده بود.
تبریز از آغاز پادشاهی ناصرالدین شاه در سال ۱۲۲۸ خورشیدی تا صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه، ولیعهدنشین بود. در این دوره ولیعهدان، فرمانروایی تبریز و کل آذربایجان را برعهده داشتند.
آب و هوا - آب و هوای تبریز استپی خشک است؛ با تابستان‌هایی گرم و خشک و زمستان‌هایی سرد. البته در تابستان نیز به دلیل کوهستانی بودن شهر و وجود باغ‌های بسیار در پیرامون شهر، از شدت گرما کاسته می‌شود.
میانگین سالانه دمای تبریز 9/11 درجه سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالیانه این شهر در حدود 1/330 میلی‌متر در سال است.
مساحت و جمعیت - مساحت تبریز حدود ۱۴۰کیلومتر مربع است و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، ۱،۶۹۵،۰۹۴ نفر است.

مکان های دیدنی تبریز

 

تالاب قوری گل

تالاب قوری گل با قدمت تاریخی امروز در زمره آب های راکد و شیرین استان آذربایجان است که در سال 1354 به ثبت ملی رسیده است. این تالاب در جاده ترانزیتی تهران-تبریز قرار دارد و محل قرارگیری آن سبب شده که مسافران زیادی در آن رفت و آمد کنند.

روستای کندوان

روستای صخره ای کندوان در استان آذربایجان شرقی با خانه های هرمی در دل صخره های کوه سهند طبیعتی بسیار شگفت انگیز را به وجود آورده که تاریخ سکونت در آن به زمان حملات مغول برمی گردد. این روستا اکنون دارای جاذبه و امکانات گردشگری مناسبی است.

ایل گلی

گردشگاه ایل گلی در جنوب شرقی شهر تبریز هم چنان پذیرای مهمانان بی شماری است. این مکان دیدنی که دریاچه ایست که در مرکز آن کاخی دو طبقه بنا شده است و در اطراف آن فضای سبز تعبیه شده، تفریح گاهی است که در آن برگی از تاریخ نیز ورق می خورد.

آبشار گل آخور

روستای ورزقان مجموعه ای از جاذبه های گردشگری را درخود جای داده که یکی از آن ها آبشار پرآب و خنک گل آخور است. آب این آبشار حدودا 12 متری پس از عبور از این روستا، از جندین روستای دیگر نیز عبور می کند.

غار کبوتر

غار کبوتر یکی از جاذبه های طبیعی بسیار زیبایی است که کشور ما از وجود آن در خود بهرمند شده و در تحقیقات غار شناسان و محققان دنیا رده اول را به خود اختصاص داده است.

سوغاتی- شیرینی های تبریز

آجیل تبریز مرغوبیت جهانی داشته و از بهترین محصولات ایران تولید می شود. انواع خشکبار از قبیل برگه هلو، زردآلو، آلو خشک که در شهرستان های جنوبی بخصوص در مراغه تولید می شود طرفداران زیادی دارد.

غذاهای محلی تبریز - قسمت دوم

آش کلم برگ، کوکوی لوبیا سبز از غذاهای محلی تبریز می باشد که دستور پخت آن را در این وبلاگ توضیح می دهیم.

بازار تبریز

بازار تبریز که یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای مسقف جهان به شمار می‌رود، مساحتی حدود یک کیلومتر مربع دارد. این بازار در سال ۱۳۵۴ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران و در مرداد ماه سال ۱۳۸۹ شمسی به‌ عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است.

بقعه سید حمزه

بقعه سید حمزه، در محله سرخاب تبریز، بقعه نسبتا بزرگی است که افراد زیادی را برای زیارت یکی از فرزندان امام موسی بن جعفر به سمت خود می کشاند. این بقعه شبستان، مدرس، مسجد و دارلشفا نیز دارد.

موزه آذربایجان

موزه آذربایجان در شهر تبریز در خیابان امام خمینی دومین موزه تاریخی و ملی کشورمان است و در آن آثار زیادی از دوره های قبل از تاریخ، دوره ی حکومت های قبل از اسلام و بعد از اسلام مشاهده می شود.

موزه سنجش

موزه سنجش درون ساختمانی به نام سلماسی قرار گرفته که به دوران قاجار مربوط می شود. در این خانه تاریخی ابزارهای سنجش و توزین زمان قدیم در معرض بازدید علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ کشور قرارگرفته است.

موزه قاجار

در نزدیکی مقبره الشعرای تبریز موزه قاجار قرار دارد که تاریخ نسبتا کاملی از مردم شناسی و شاهان قاجاریه به دست می دهد. این موزه در دو طبقه و مشتمل بر چندین تالار است که اهمیت معماری بنا نیز درخور توجه است.

خانه مشروطه

نهضت مشروطه که یکی از نقاط سرنوشت ساز تاریخ معاصر کشور است در شهر تبریز بسیار پررنگ بود تاحدی که مرحوم کوزه کنانی خانه شخصی اش را در اختیار مشروطه خواهان قرار داده بود. اکنون این خانه که موزه مشروطه است یکی از منابع مهم در مطالعه اتفاقات آن دوران به شمار می رود.

مقبره الشعرا

مقبره الشعرا یا آرامگاه شاعران در شهر تبریز که نماد این شهر است در محله سرخاب مدفن شاعران بزرگی چون شهریار است. درضمن، در این مکان بنای یادبودی احداث شده که معماری اصیل و جهانی و نامدار ایرانی را به منصه ظهور رسانده است.

مسجد صاحب الامر

مسجد تاریخی صاحب الامر یک بنای تاریخی مربوط به دوره صفوی است که در شهر تبریز واقع شده است. این بنا که یکی از مساجد کهن شهر تبریز به شمار می‌رود؛ مساحتی برابر با دو هزار و 260 متر مربع و زیر بنایی حدود 2 هزار متر مربع دارد.

مسجد کبود

مسجد کبود یا مسجد جهان شاه یا فیروزه جهان اسلام یا عمارت مظفریه در شهر تبریز قرار گرفته و به علت کاشیکاری های هنرمندانه و معماری منحصربه فرد آن شهره آفاق است. در کنار این مسجد اکنون موزه هایی نیز ساخته شده که بازدیدکنندگان از آن ها نیز بازدید می کنند.

ارگ تبریز

ارگ علیشاه یا همان ارگ تبریز، یکی از بناهای مهم تاریخی و نماد شهر تبریز می‌باشد که در قرن هشتم هجری توسط تاج الدین علیشاه، وزیر الجایتو ساخته شده است.

شهرهای ایران

تهران

تهران پایتخت کشور ایران و مرکز استان بزرگ تهران است. این شهر در بخش مرکزی کشور ایران واقع شده و هجدهمین شهر پرجمعیت جهان به شمار می رود. این شهر شامل مکانهای معروف و دیدنی، گردشگری، تفریحی، تاریخی، طبیعی و غیره برای گردشگران و بازدید کنندگان می باشد.

اصفهان

اصفهان شامل مکانهای دیدنی و معروف مانند اماکن گردشگری، تفریحی، طبیعی ، تاریخی و غیره برای گردشگران و بازدید کنندگان می باشد. استان اصفهان از شمال به استانهاي مركزي ، قم و سمنان ، از جنوب به استانهاي فارس و كهگيلويه و بويراحمد، از مشرق به استانهاي يزد و خراسان و از غرب به استانهاي لرستان و چهارمحال و بختياري محدود می‌شود.

شیراز

شيراز، شهر سعدی و حافظ، يکي از شهرهاي بزرگ ایران و تاریخي‌ترین شهر آن، دارای جاذبه ها و مکانهای معروف و دیدنی، گردشگری، تفریحی، تاریخی، طبیعی بسیاری برای گردشگران و بازدید کنندگان می باشد.

یزد

یزد، شهر بادگیرها، مرکز استان و شهرستان یزد در مرکز ایران است. این شهر دارای جاذبه ها و مکانهای معروف و دیدنی، گردشگری، تفریحی، تاریخی، مذهبی و معماري بسیاری برای گردشگران و بازدید کنندگان می باشد.

شهرهای دیگر ایران

از نبودن نام همه شهرها در سایت پوزش میطلبیم. مسئولین سایت با تلاش مستمر، در آینده نزدیک شهرهای بیشتری به این سایت اضافه خواهند کرد.

گرگان

گرگان مرکز استان گلستان در شمال شرق ایران و دومین شهر پرجمعیت بزرگ شمال کشور است. گرگان از شهرهای تاریخی و زیبای ایران است. این شهر تا سده هفتم هجری به نام ایالت گرگان شهرت داشت و پس از آن تا آغاز سده دهم به نام استرآباد و در نوشته‌های دوران اولیه اسلامی به نام جرجان ناميده مي‌شد.

کیش

جزیره کیش که یکی از جزایر خلیج فارس، از توابع شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان می باشد، یکی از مکانهای گردشگری و دیدنی برای توریست ها می باشد.

خرم‌آباد

شهرستان خرم آباد که مرکز استان لرستان می‌باشد، آب و هوایی معتدل، مدیترانه‌ای و نیمه مرطوب دارد و یکی از شهرهای توریستی ایران می‌باشد.

کرمانشاه

شهرستان کرمانشاه که مرکز استان کرمانشاه می‌باشد، بزرگترین شهر کردنشین و مهمترین شهر در غرب ایران است. کرمانشاه همچنین به دلیل همسایگی با کشور عراق و قرار گرفتن بر سر راه شهرهای زیارتی کربلا و بغداد از اهمیت بسیاری برخوردار است.

لاهیجان

شهرستان لاهیجان که بزرگترین شهر شرق استان گیلان است، به دلیل قرار گرفتن در كوهپايه‌هاي زيباي البرز، لقب پایتخت گردشگری جهان اسلام را از آن خود کرده است.

مشهد

مشهد مقدس که مرکز استان خراسان رضوی می‌باشد، به دلیل آنکه حرم علی بن موسی‌الرضا (هشتمین امام شیعیان)، در این شهر قرار دارد، سالانه پذیرای بیش از ۳۲ میلیون زائر از داخل و بیش از یک میلیون زائر از خارج از کشور است.