درباره مسجد جامع اصفهان

 آنطور که شواهد و کاوش های باستانی نشان می دهند، مسجد جامع اصفهان یکی از قدیمی ترین بناهای مذهبی در ایران به شمار می رود. چراکه حتی پیش از ورود اسلام به این شهر نیز، عبادتگاهی در این مکان وجود داشته است. یافته های باستان شناسی وجود ستونی با تزئینات مربوط به دوره ساسانی را در قسمت شمال مسجد فعلی نشان داده که ظاهراً بقایای یک آتشکده در این مکان بوده است. براساس منابع تاریخی دین اسلام در سال 24 هجری قمری وارد اصفهان شده است. بعدها و در سال 156 هجری قمری، مسجدی البته به مراتب کوچکتر در این مکان ساخته می شود. اما در زمان حکومت عباسیان که مصادف با قرن سوم هجری بوده، گسترش شهر اصفهان و افزایش جمعیت جرقه احداث مسجدی بزرگتر را در این مکان سبب می شود. اما یکی از نکات جالب توجه در مورد این مسجد آن است که همواره در طول تاریخ خود و در زمان سلسله ها و حکومت های مختلف، تغییراتی در آن داده شده است.

سبک معماری غالب در این مسجد مربوط به دوره سلجوقی بوده که سبک رازی نامیده می شود. پس از آن می توان گفت که در دوران آل بویه و بعدها صفویه، طرح های توسعه مهمی در خصوص این مسجد به انجام می رسد. اما حتی در دوره معاصر نیز مسجد جامع اصفهان مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت چراکه در دوران جنگ ایران و عراق، بخشی از بنای مسجد بر اثر بمباران دچار تخریب گردید.

این مسجد دارای چندین ورودی است که حتی ساخت آنها را نیز به دوره های مختلف نسبت می دهند. اساس معماری مسجد جماع اصفهان برپایه طرحی موسوم به چهار ایوانی می باشد. چهار ایوان این مسجد با نام های صفه صاحب، صفه درویش، صفه استاد و صفه شاگرد به ترتیب در سمت جنوب، شمال، غرب و شرق مسجد قرار داشته و دارای تزئیناتی از جمله مقرنس کاری های بسیار زیبایی می باشند. سبک چهار ایوانی بعدها در ساخت بسیاری از مساجد مورد استفاده قرار گرفت.
ایوان جنوبی یا صفه صاحب متعلق به دوران سلجوقی بوده اما تزئینات و کتیبه های آن به دوره صفوی مربوط می شود.
ایوان غربی یا صفه استاد نیز در دوران سلجوقی ساخته شده اما کاشیکاری و خطاطی های انجام شده در آن مربوط به دوره صفوی می باشد.
در ایوان شاگرد نیز که در زمان سلجوقی ساخته شده، تزئیناتی در دوره ایلخانی و صفوی اضافه گردیده است. صحن مسجد جامع، کاشیکاری های انجام شده در آن و نیز مناره های مسجد احتمالاً از آثار قرن نهم هجری محسوب می شوند.
در شبستان مسجد که متعلق به دوره دیلمیان می باشد، ستون هایی به چشم می خورد که زیباترین گچ بری ها بر روی آنها قابل مشاهده است. گنبد مسجد که دارای تزئیناتی از آجر و گچ می باشد، در دوره سلجوقی ساخته شده است.
گنبد دیگری در سمت شمالی حیاط مسجد وجود دارد که درست قرینه گنبد اصلی است و آن هم در دوره سلجوقی بنا گردیده است. در شمال ایوان استاد، شبستانی با گچ بری های بسیار دیدنی و مسحورکننده وجود دارد.
همچنین منبر موجود در مسجد جامع اصفهان نیز یکی از زیباترین آثار منبت کاری شده در این زمینه به شمار می رود.
کتابخانه معروف خواجه نظام الملک نیز ظاهراً در شبستان جنوبی مسجد قرار داشته که پس از تخریب در دوران جنگ، مجدداً به شکل اولیه آن بازسازی می شود.

بنای مسجد جامع اصفهان جزء آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اطلاعات گردشگری

مسجد جامع اصفهان تحت عناوینی چون مسجد جمعه یا مسجد عتیق نیز شناخته می شود. از آنجاییکه این بنا دربرگیرنده نفیس ترین تزئینات، گچ برای ها و مقرنس کاری ها بوده و ردپای سلسله های مختلفی در آن به چشم می خورد همه ساله گردشگران، علاقمندان و متخصصان بسیاری برای بازدید از آن به این مسجد مراجعه می کنند. در حقیقت این مسجد به نوعی یک دائره المعارف و فرهنگ معماری محسوب می شود.

تاریخچه

مسجد جامع اصفهان از دوران پیش از اسلام نیز به عنوان عبادتگاه مطرح بوده است. اما بعدها با ورود اسلام به ایران، اولین مسجد در مکان فعلی مسجد در سال 156 هجری ساخته می شود. سپس در قرن سوم هجری این مسجد بزرگتر شده و دستخوش تغییراتی می شود. بطورکلی مسجد جامع اصفهان در طول بر روی کارآمدن سلسله های مختلف همواره تغییرات گوناگونی را به خود دیده است.
 
نام: آسیا » ایران » اصفهان » مسجد جامع اصفهان
گروه: مکان های معروف
 

مکان های دیدنی دیگر اصفهان

 

مسجد سید

مسجد سید یکی از بزرگترین و معروف ترین مساجد اصفهان است که از جمله آثار تاریخی برجای مانده از دوره قاجار محسوب می شود. ساخت این بنا توسط یکی از علمای بزرگ اصفهان به نام آیت الله سید محمدباقر شفتی آغاز گردید که پس از فوت ایشان، فرزند و نوه ی وی ان را ادامه دادند. کل عملیات ساخت مسجد همراه با تزئینات بکار رفته در آن در حدود 130 سال بطول انجامیده است.

مسجد حکیم

مسجد حکیم از جمله آثار تاریخی اصفهان است که در قرن چهارم هجری و در زمان حکومت شاه عباس دوم صفوی ساخته شده است. بانی این مسجد حکیم شاه، حکیم محمد داوود خان بوده است. مسجد حکیم به دلیل ساختار گلی و نیز وجود خط نوشته های متعدد در گوشه و کنار بنای آن، از شهرت خاصی برخوردار است.

مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف الله از جمله مساجد باشکوه اصفهان و از آثار برجای مانده از دوران صفوی می باشد. این مسجد که در میدان امام یا نقش جهان قرار دارد، از شهرت بسیاری برخوردار است. گنبد زیبا و کاشیکاری شده این مسجد، یکی از زیباترین گنبدهای جهان می باشد. همه ساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی از این مسجد دیدن می کنند.

منارجنبان

بنای منارجنبان یکی از شگفت انگیزترین آثار تاریخی اصفهان محسوب می شود. ویژگی این بنا که از یک ایوان و دو مناره تشکیل شده این است که تکان دادن یکی از مناره ها سبب تکان خوردن دیگری و نیز کل بنا به طور کاملاً محسوس می شود. این بنا که از آثار قرن هشتم هجری به شمار می رود، از مهمترین جاذبه های گردشگری اصفهان می باشد.

مدرسه چهارباغ اصفهان

مدرسه چهارباغ یکی از مدارس معروف اصفهان می باشد که از آخرین بناهای عهد صفوی به شمار می رود. این مکان که از ابتدا به عنوان محل تحصیل طلاب عمل می کرده، از ویژگی های معماری بسیار شاخصی برخوردار است. کاشیکاری های این مدرسه زبانزد می باشد. مدرسه چهارباغ با اسامی دیگری نظیر مدرسه سلطان و مدرسه مادرشاه نیز شناخته می شده است.

کلیسا وانک

شهر اصفهان از جمله شهرهای ایران است که بخشی از جمعیت آن را اقلیت دینی ارامنه تشکیل می دهد. این افراد که در زمان شاه عباس اول صفوی به این منطقه کوچ داده شدند، اقدام به ساخت تعدادی کلسیا کردند. از معروفترین کلیساهای این شهر، کلیسای وانک می باشد که از جاذبه های گردشگری اصفهان محسوب می شود.

کاخ هشت بهشت

کاخ هشت بهشت از جمله کاخ های برجای مانده از دوره صفوی در اصفهان می باشد. این کاخ در نیمه دوم قرن هجری و در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. بنای دو طبقه کاخ هشت بهشت دارای اتاق ها، رواق ها و راهروهای متعددی است که توسط دو راه پله به یکدیگر متصل اند. امروزه وجود پارکی وسیع و زیبا در کنار این کاخ، گردشگران بسیاری را به این مکان جلب می کند.

کبوترخانه

از جمله آثار تاریخی اصفهان که شاید کمتر نام شان به گوش بخورد، کبوترخانه ها می باشد. این سازه های شگفت انگیز و جالب که قدمتی در حدود هفت قرن دارند، بویژه در دوره صفوی از رونق بسیاری برخوردار بودند. کبوترخانه های اصفهان که برخی آنها گنجایش چهل هزار قطعه کبوتر داشته اند، در میان معروفترین کبوترخانه های جهان جای داشته اند. امروزه نیز در اطراف اصفهان تعدادی کبوترخانه به چشم می خورد.

عمارت عالی قاپو

عمارت عالی قاپو یکی از باشکوه ترین آثار تاریخی برجای مانده از دوره صفوی است. ساخت این بنا به دستور شاه عباس اول آغاز گردید اما در زمان حکمرانی سایر پادشاهان صفوی نیز بخش هایی به آن افزوده و تکمیل گردید.

مسجد امام

مسجد امام از معروفترین و باشکوه ترین مساجد اصفهان می باشد که از آثار دوره صفوی محسوب می شود. این مسجد که در میدان امام یا نقش جهان واقع شده، از جاذبه های گردشگری مهم اصفهان است که همه ساله گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را به سوی خود جلب می کند.

کاخ چهلستون

کاخ چهلستون از جمله آثار برجای مانده از دوره صفوی در اصفهان است که به دلیل تعدد ستون های موجود در آن، بدین نام خوانده میشود. وجود نقاشی ها، مینیاتورها، نسخ خطی، ظروف و سفالینه ها، سکه و جاذبه های بصری فراوان در معماری این بنا، همه ساله گردشگران بسیاری را به این مکان می کشاند.

سی و سه پل

از میان پل های تاریخی اصفهان که بر روی رودخانه زاینده رود ساخته شده به جرأت می توان گفت که سی و سه پل از معروفترین شان به شمار می رود. سی و سه پل، طولانی ترین پل موجود بر روی زاینده رود است که در زمان حکومت شاه عباس اول صفوی و توسط یکی از سرداران وی به نام الله وردی خان ساخته شده است.

حمام علیقلی آقا

دوره حکومت پادشاهان صفوی، دوره رونق هنر و معماری در اصفهان محسوب می شود. از جمله بناهایی که در ساخت آن در این دوران از اهمیت چشمگیری برخوردار بوده، حمام های عمومی اصفهان بوده است. مجموعه حمام علیقلی آقا از جمله این حمام ها است که با قدمتی در حدود 310 سال، به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری اصفهان علاقمندان بسیاری را به سوی خود جلب می کند.

پل مارنان

پل مارنان یکی از قدیمی ترین پل های اصفهان می باشد که برخی تاریخ ساخت آن را به دوره ساسانی نسبت می دهند. این پل که با اسامی مختلفی چون پل ماربین یا پل سرافراز نیز شناخته می شده، امروزه به یکی از جاذبه های گردشگری اصفهان تبدیل شده است.

پل شهرستان

پل شهرستان یکی از قدیمی ترین پل هایی است که در دوران پیش از اسلام بر روی رودخانه زاینده رود ساخته شده است. این پل که زمان ساخت آن را متعلق به دوره ساسانی می دانند، بارها در زمان حکومت سلسله های دیگری نظیر سلجوقیان، آل بویه و صفویه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

پل خواجو

یکی از معروف ترین پل های زاینده رود، پل خواجو می باشد که در سال 1060 هجری قمری به دستور شاه عباس دوم ساخته شده است. این پل بواسطه ویژگی های معماری و تزئینات بکار رفته در ساخت آن از سایر پل های موجود بر روی زاینده رود معروف تر است.

پل چوبی

پل چوبی که نام صحیح آن جوئی می باشد، از جمله پل های قدیمی ساخته شده بر روی زاینده رود است که به دستور شاه عباس دوم صفوی و برای کاربری سلطنتی ساخته شده است. این پل که در بین دو پل خواجو و سی و سه پل واقع شده، از جمله جاذبه های گردشگری اصفهان به شمار می رود.

بازار قیصریه

بازار سنتی اصفهان، که یکی از زیباترین و قدیمی ترین بازارهای ایران و جهان است ورودی های متعددی دارد اما ورودی اصلی آن، سر در قیصریه واقع در میدان امام یا میدان نقش جهان می باشد.

آتشگاه

آتشگاه یکی از قدیمی ترین بناهای تاریخی مربوط به دوران پیش از اسلام در اصفهان می باشد که در انتهای خیابانی به همین نام و بر فراز تپه ای واقع شده است. این بنا که ساخت آن را مربوط به دوره ساسانیان یا پیش از آن می دانند، از جمله جاذبه های گردشگری اصفهان به شمار می رود.

کليساي مريم

کليساي مريم متعلق به دوره صفوي و دومين کليساي بزرگ شهر اصفهان است که هنوز هم در آن مراسمي برپا مي شود. نقاشي ها و کاشي کاري هاي ديوارهايش بر اهميت آن افزوده و تشکيل يک هشتي داده است. توجه بيش از حد زنان به اين کليسا به دليل نام حضرت مريم نيز جالب توجه است.

غار كلهرود

غار زيباي كلهرود، غاري طبيعي و غيرآهكي و از طولاني‌ترين غارهاي ايران در نزديكي روستاي زيباي كلهرود در 110 كيلومتري اصفهان قرار دارد.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت اول

قلم زنی، خوشنویسی، مینا کاری، قلمدان سازی و سفره قلمکاراز چمله هنرهای دستی اصفهان است. هنر قلم زنی که از دیرباز در اصفهان رواج كامل داشته، درحقیقت نوعی حكاكی بر روی فلزات است.

غذاهای محلی اصفهان

از غذا و دسرهای مخصوص اصفهان می توان به خورش ماست، حلیم بادمجان، بریانی و آبگوشت بالوبیا سفید اشاره کرد.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت دوم

قالیبافی، خاتم سازی، زری بافی و مینیاتور از جمله صنایع دستی اصفهان است. خاتم سازی در واقع هنر آرایش سطح اشیا چوبی به صورتی شبیه به موزائیك با مثلثهای كوچك است.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت سوم

کاشی سازی، گچبری، گره چینی و مشبك، صحافی و جلد سازی جزو صنایع دستی اصفهان می باشد. یكی از هنرهائی كه در عصر صفویه به اوج رسید و هنرمندان اصفهان در تكامل آن ابتكار و خلاقیت بی مانندی از خود نشان دادند صحافی و جلد سازی بود.

سوغاتی های اصفهان

علاوه بر صنایع دستى، شیرینى گز و پولکى و گلاب قمصر کاشان از سوغاتى هاى مشهور شهر اصفهان است.