درباره کبوترخانه

کبوترخانه ها که با اسامی دیگری چون کفترخانه یا کبوترخان نیز شناخته می شود، ساختمان هایی کهن محسوب می شوند. برخی از محققین و پژوهشگران، کبوترخانه ها را از جمله بناهایی می دانند که ساخت آنها از دوره صفوی در ایران باب شد. دلیل این مدعی نیز نوشته های گردشگران خارجی است که در آن دوره به ایران سفر کرده و مشاهدات خود را نوشته اند. در نوشته های افرادی چون ابن بطوطه مراکشی و شاردن فرانسوی بوضوح از وجود کبوترخانه های ایران یاد شده است.

ویژگی های کلی کبوترخانه ها نشان می دهد که هوشمندی و ذکاوت فوق العاده ای در ساخت آنها بکار می رفته است. این سازه ها که به عنوان محلی امن و راحت برای کبوتران ساخته می شده، همانند دژ و قلعه ای مستحکم از این پرندگان در برابر مهاجمان محافظت می کرده است. پرندگان مهاجمی نظیر کلاغ، قوش، جغد و ... توانایی ورود به این کبوترخانه ها را نداشتند. دلیل این امر آن بوده که قطر سوراخ های موجود در بدنه کبوترخانه فقط در حدی بوده که پرنده ای چون کبوتر قادر به عبور از آن بوده است. کبوترخانه ها بسته به بزرگی شان، ظرفیت های مختلفی داشته اند. به نحویکه گنجایش آنها را بین هزار تا چهل هزار قطعه کبوتر نیز بیان کرده اند. این سازه ها عمدتاً از جسن کاهگل ساخته می شده اند. علیرغم سادگی، نظم و زیبایی خاصی در کبوترخانه ها دیده می شود. بکاربردن کاهگل در ساخت بنا سبب می شده تا فضای داخلی کبوترخانه در تابستان خنک و در زمستان گرم باشد. از مهمترین دلایل ساخت کبوترخانه جمع آوری فضولات آنها برای استفاده به عنوان کود، دور کردن کبوتران از مزارع و نیز استفاده از گوشت آنها بوده است. فضولات این پرندگان علاوه بر کاربرد به عنوان کود کشاورزی، در صنعت دباغی نیز مورد استفاده قرار می گرفته است. کبوترخانه ها عمدتاً به شکل استوانه های بلندی ساخته می شدند.

دلیل این امر نیز افزایش فضای داخلی کبوترخانه بوده تا لانه های بیشتری درون آن جای گیرد. در بالای کبوترخانه ها نیز دریچه هایی تعبیه می شده که نقش مهمی در تبادل هوا داشته و شبیه به بادگیر عمل می کرده است. در فضای میانی و پایینی کبوترخانه ها نیز چاه آبی به عنوان منبع تأمین آب آشامیدنی حفر می شده است. کبوترخانه ها ظرف یکصد سال گذشته به تدریج اهمیت خود را از دست دادند. به لحاظ مالکیت نیز برخی از آنها متعلق به افراد حقیقی و برخی نیز دولتی بوده اند. خود بنای کبوترخانه ها نیز در قدیم مورد معامله قرار می گرفته است. متأسفانه از زمان قاجاریه، تخریب و اهمال در نگهداری کبوترخانه ها سبب از بین رفتن تعداد قابل توجهی از آنها شد. شکار کبوتر که از جمله تفریحات دوره قاجار در اصفهان بوده نیز در کاهش جمعیت کبوترهای این منطقه نقش مهمی داشته است. همچنین گسترش شهرها، از بین رفتن زمین های کشاورزی، ورود کودهای کشاورزی جدیدتر نیز از جمله دلایل برچیده شدن بساط کبوترخانه ها محسوب می شوند.

اطلاعات گردشگری

در حال حاضر بیشترین تعداد کبوترخانه های اصفهان در منطقه شرقی آن می باشد. در منطقه باغ کومه اصفهان در غرب اصفهان نیز چندین کبوترخانه به چشم می خورد. همچنین در منطقه گورت و در روستای چهاربرج نیز کبوترخانه هایی وجود دارد.

تاریخچه

نوشته ها و اسناد تاریخی نشان می دهد که کبوترخانه ها از قدمتی حدوداً هفتصد ساله در اصفهان برخوردارند هرچند شاید در دوره صفوی رونق بیشتری یافته و در دوره قاجار زمان افول آنها آغاز گردید.
 
نام: آسیا » ایران » اصفهان » کبوترخانه
گروه: مکان های معروف
 

مکان های دیدنی دیگر اصفهان

 

مسجد سید

مسجد سید یکی از بزرگترین و معروف ترین مساجد اصفهان است که از جمله آثار تاریخی برجای مانده از دوره قاجار محسوب می شود. ساخت این بنا توسط یکی از علمای بزرگ اصفهان به نام آیت الله سید محمدباقر شفتی آغاز گردید که پس از فوت ایشان، فرزند و نوه ی وی ان را ادامه دادند. کل عملیات ساخت مسجد همراه با تزئینات بکار رفته در آن در حدود 130 سال بطول انجامیده است.

مسجد جامع اصفهان

مسجد جامع اصفهان از جمله مساجد بسیار قدیمی اصفهان است که مکان آن حتی پیش از اسلام نیز کاربری مذهبی داشته است. این مسجد که در طول تاریخ خود تغییرات زیادی را در زمان حکومت های مختلف متحمل شده، امروزه یکی از جاذبه های گردشگری تمام عیار اصفهان محسوب می شود.

مسجد حکیم

مسجد حکیم از جمله آثار تاریخی اصفهان است که در قرن چهارم هجری و در زمان حکومت شاه عباس دوم صفوی ساخته شده است. بانی این مسجد حکیم شاه، حکیم محمد داوود خان بوده است. مسجد حکیم به دلیل ساختار گلی و نیز وجود خط نوشته های متعدد در گوشه و کنار بنای آن، از شهرت خاصی برخوردار است.

مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف الله از جمله مساجد باشکوه اصفهان و از آثار برجای مانده از دوران صفوی می باشد. این مسجد که در میدان امام یا نقش جهان قرار دارد، از شهرت بسیاری برخوردار است. گنبد زیبا و کاشیکاری شده این مسجد، یکی از زیباترین گنبدهای جهان می باشد. همه ساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی از این مسجد دیدن می کنند.

منارجنبان

بنای منارجنبان یکی از شگفت انگیزترین آثار تاریخی اصفهان محسوب می شود. ویژگی این بنا که از یک ایوان و دو مناره تشکیل شده این است که تکان دادن یکی از مناره ها سبب تکان خوردن دیگری و نیز کل بنا به طور کاملاً محسوس می شود. این بنا که از آثار قرن هشتم هجری به شمار می رود، از مهمترین جاذبه های گردشگری اصفهان می باشد.

مدرسه چهارباغ اصفهان

مدرسه چهارباغ یکی از مدارس معروف اصفهان می باشد که از آخرین بناهای عهد صفوی به شمار می رود. این مکان که از ابتدا به عنوان محل تحصیل طلاب عمل می کرده، از ویژگی های معماری بسیار شاخصی برخوردار است. کاشیکاری های این مدرسه زبانزد می باشد. مدرسه چهارباغ با اسامی دیگری نظیر مدرسه سلطان و مدرسه مادرشاه نیز شناخته می شده است.

کلیسا وانک

شهر اصفهان از جمله شهرهای ایران است که بخشی از جمعیت آن را اقلیت دینی ارامنه تشکیل می دهد. این افراد که در زمان شاه عباس اول صفوی به این منطقه کوچ داده شدند، اقدام به ساخت تعدادی کلسیا کردند. از معروفترین کلیساهای این شهر، کلیسای وانک می باشد که از جاذبه های گردشگری اصفهان محسوب می شود.

کاخ هشت بهشت

کاخ هشت بهشت از جمله کاخ های برجای مانده از دوره صفوی در اصفهان می باشد. این کاخ در نیمه دوم قرن هجری و در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. بنای دو طبقه کاخ هشت بهشت دارای اتاق ها، رواق ها و راهروهای متعددی است که توسط دو راه پله به یکدیگر متصل اند. امروزه وجود پارکی وسیع و زیبا در کنار این کاخ، گردشگران بسیاری را به این مکان جلب می کند.

عمارت عالی قاپو

عمارت عالی قاپو یکی از باشکوه ترین آثار تاریخی برجای مانده از دوره صفوی است. ساخت این بنا به دستور شاه عباس اول آغاز گردید اما در زمان حکمرانی سایر پادشاهان صفوی نیز بخش هایی به آن افزوده و تکمیل گردید.

مسجد امام

مسجد امام از معروفترین و باشکوه ترین مساجد اصفهان می باشد که از آثار دوره صفوی محسوب می شود. این مسجد که در میدان امام یا نقش جهان واقع شده، از جاذبه های گردشگری مهم اصفهان است که همه ساله گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را به سوی خود جلب می کند.

کاخ چهلستون

کاخ چهلستون از جمله آثار برجای مانده از دوره صفوی در اصفهان است که به دلیل تعدد ستون های موجود در آن، بدین نام خوانده میشود. وجود نقاشی ها، مینیاتورها، نسخ خطی، ظروف و سفالینه ها، سکه و جاذبه های بصری فراوان در معماری این بنا، همه ساله گردشگران بسیاری را به این مکان می کشاند.

سی و سه پل

از میان پل های تاریخی اصفهان که بر روی رودخانه زاینده رود ساخته شده به جرأت می توان گفت که سی و سه پل از معروفترین شان به شمار می رود. سی و سه پل، طولانی ترین پل موجود بر روی زاینده رود است که در زمان حکومت شاه عباس اول صفوی و توسط یکی از سرداران وی به نام الله وردی خان ساخته شده است.

حمام علیقلی آقا

دوره حکومت پادشاهان صفوی، دوره رونق هنر و معماری در اصفهان محسوب می شود. از جمله بناهایی که در ساخت آن در این دوران از اهمیت چشمگیری برخوردار بوده، حمام های عمومی اصفهان بوده است. مجموعه حمام علیقلی آقا از جمله این حمام ها است که با قدمتی در حدود 310 سال، به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری اصفهان علاقمندان بسیاری را به سوی خود جلب می کند.

پل مارنان

پل مارنان یکی از قدیمی ترین پل های اصفهان می باشد که برخی تاریخ ساخت آن را به دوره ساسانی نسبت می دهند. این پل که با اسامی مختلفی چون پل ماربین یا پل سرافراز نیز شناخته می شده، امروزه به یکی از جاذبه های گردشگری اصفهان تبدیل شده است.

پل شهرستان

پل شهرستان یکی از قدیمی ترین پل هایی است که در دوران پیش از اسلام بر روی رودخانه زاینده رود ساخته شده است. این پل که زمان ساخت آن را متعلق به دوره ساسانی می دانند، بارها در زمان حکومت سلسله های دیگری نظیر سلجوقیان، آل بویه و صفویه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

پل خواجو

یکی از معروف ترین پل های زاینده رود، پل خواجو می باشد که در سال 1060 هجری قمری به دستور شاه عباس دوم ساخته شده است. این پل بواسطه ویژگی های معماری و تزئینات بکار رفته در ساخت آن از سایر پل های موجود بر روی زاینده رود معروف تر است.

پل چوبی

پل چوبی که نام صحیح آن جوئی می باشد، از جمله پل های قدیمی ساخته شده بر روی زاینده رود است که به دستور شاه عباس دوم صفوی و برای کاربری سلطنتی ساخته شده است. این پل که در بین دو پل خواجو و سی و سه پل واقع شده، از جمله جاذبه های گردشگری اصفهان به شمار می رود.

بازار قیصریه

بازار سنتی اصفهان، که یکی از زیباترین و قدیمی ترین بازارهای ایران و جهان است ورودی های متعددی دارد اما ورودی اصلی آن، سر در قیصریه واقع در میدان امام یا میدان نقش جهان می باشد.

آتشگاه

آتشگاه یکی از قدیمی ترین بناهای تاریخی مربوط به دوران پیش از اسلام در اصفهان می باشد که در انتهای خیابانی به همین نام و بر فراز تپه ای واقع شده است. این بنا که ساخت آن را مربوط به دوره ساسانیان یا پیش از آن می دانند، از جمله جاذبه های گردشگری اصفهان به شمار می رود.

کليساي مريم

کليساي مريم متعلق به دوره صفوي و دومين کليساي بزرگ شهر اصفهان است که هنوز هم در آن مراسمي برپا مي شود. نقاشي ها و کاشي کاري هاي ديوارهايش بر اهميت آن افزوده و تشکيل يک هشتي داده است. توجه بيش از حد زنان به اين کليسا به دليل نام حضرت مريم نيز جالب توجه است.

غار كلهرود

غار زيباي كلهرود، غاري طبيعي و غيرآهكي و از طولاني‌ترين غارهاي ايران در نزديكي روستاي زيباي كلهرود در 110 كيلومتري اصفهان قرار دارد.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت اول

قلم زنی، خوشنویسی، مینا کاری، قلمدان سازی و سفره قلمکاراز چمله هنرهای دستی اصفهان است. هنر قلم زنی که از دیرباز در اصفهان رواج كامل داشته، درحقیقت نوعی حكاكی بر روی فلزات است.

غذاهای محلی اصفهان

از غذا و دسرهای مخصوص اصفهان می توان به خورش ماست، حلیم بادمجان، بریانی و آبگوشت بالوبیا سفید اشاره کرد.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت دوم

قالیبافی، خاتم سازی، زری بافی و مینیاتور از جمله صنایع دستی اصفهان است. خاتم سازی در واقع هنر آرایش سطح اشیا چوبی به صورتی شبیه به موزائیك با مثلثهای كوچك است.

هنرهای دستی اصفهان - قسمت سوم

کاشی سازی، گچبری، گره چینی و مشبك، صحافی و جلد سازی جزو صنایع دستی اصفهان می باشد. یكی از هنرهائی كه در عصر صفویه به اوج رسید و هنرمندان اصفهان در تكامل آن ابتكار و خلاقیت بی مانندی از خود نشان دادند صحافی و جلد سازی بود.

سوغاتی های اصفهان

علاوه بر صنایع دستى، شیرینى گز و پولکى و گلاب قمصر کاشان از سوغاتى هاى مشهور شهر اصفهان است.