درباره ارگ کریمخانی

کریم خان زند در سال 1163 ه.ق غرب ایران را تحت سیطره خود درآورده و کم کم پادشاهی خویش را به تمامی مناطق ایران گسترش داد. و در سال 1169 ه.ق رسما حکومت خویش را بر تمامی ایران آغاز نمود. کریمخان در طول 14 سال حکومت خویش به ساخت بناها و مکانهای عام المنفعه اهتمام بسیاری می ورزید و بهمین دلیل او را وکیل الرعایا می نامیدند. او پس از انتخاب شیراز بعنوان پایتخت ایران و حکومت خویش، ارگی عظیم با دو هدف سکونتی و نظامی طراحی و بنا نمود؛ و این ارگ بعنوان محل سکونت و حکومت کریمخان انتخاب و به "ارگ کریمخانی" شهرت یافت.

اطلاعات گردشگری

از آنجایی که ارگ کریمخانی با دو هدف عمده سکونت و حکومت بنا گردید بالطبع دارای دو ظاهر متفاوت و سبکی متفاوت در ساخت درون و برون خواهد بود. وقتی از بیرون به برج و باروهای می نگری بوضوح می توان معماری نظامی گونه و پرصلابت ارگ را درک کرد.

نمای بیرونی ارگ

دیوارهای 15 متری و با ضخامت 3 متر در پائین و 8 متر در بالای دیوار. جان پناه سربازان و تیرکش های بالای دیوارها. چهار برج در چهارگوشه ارگ. برجهایی با ارتفاع 14 متر، که یکی از برجها بسان برج پیزا ظاهر کجی دارد! و بالاخص کاشیکاری بسیار زیبای نبرد رستم و دیو سپید در بالای درب ورودی در دیوار ضلع شرقی ارگ که صلابت رزم ایرانی را، تمام عیار  نشان می دهند. دیواره ارگ از سنگ و بنای درونی با خشت پخته ساخته شده است.

درون ارگ کریمخانی

پس از ورود به داخل ارگ، ظرافت و تفاوت بسیاری را نسبت به برون ارگ مشهود است که تاریخ گذشته خود و سکونت پادشاهی خود را به رخ می کشد. حوضی بزرگ و چهارگوش در جلوی ایوان ارگ. چهار حیاط خلوت در کنار چهار برج در چهار گوشه ارگ.

بخشهای مسکونی ارگ در بخشهای شمالی، جنوبی و غربی هستند. ایوانی ستوندار در مرکز هر بخش وجود دارد که این ایوان بر روی دو  ستون سنگی استوار شده است. ستونهای اصلی ایوانهای جنوبی و غربی ارگ ایوان در دوران قاجاریه برداشته شد و ستونهای چوبی که تزئینات مارپیچی آنها را مزین کرده است جای ستونهای سنگی را گرفت. در طرفین ایوانهای ستوندار، تالاری وجود دارد و در میان تالارها دو راهرو ساخته شده است.

1- تالارها: تالارهای ارگ دارای درهای چوبی مشبک همراه با شیشه های رنگی هستند که زیبایی صد چندان به آنجا بخشیده است. تالارها دو سقف دارند، یکی سقف اصلی تالار و دیگری سقف کاذب تالار. نقاشیها و تذهیباتی که به سبک دوران صفویه با آب طلا، لاجورد، رنگهایی گیاهی و .... در سقف اصلی تالار بتصویر کشیده شده و خودنمایی می کنند.
تزئینات داخلی ارگ مانند قابها، ازاره ها با سنگ مرمر یزد ساخته شدند و آینه هایی بزرگ که از کشورهای مختلفی مانند روسیه، عثمانی و اروپا آورده شده اند.

2- حمام ارگ کریمخانی: این حمام دارای معماری بی نظیر و تزئیناتی بسیار زیباست که از زندیه تا کنون همچنان پابرجا مانده است. در ورودی این حمام در کنج جنوب غربی حمام واقع شده و دارای دالان کوتاهی می باشد که به رختکن هشت ضلعی حمام منتهی می شود.  در چهار طرف این رختکن چهار ایوان و زیر هر ایوان سه جایگاه کفش وجود دارد. در وسط صحن رختکن، حوضی 8 ضلعی با فواره ای زیبا و همراه با پاشویه ها قرار دارد.

گرمخانه منحصرترین قسمت این حمام است که دارای ایوانی با چهار ستون سنگی که دارای تزئیناتی زیباست که ستونها دارای سه قسمت ته ستون، ستون و سرستون هستند. گرمخانه سه مخزن دارد که یک دیگ در خزینه جهت گرم کردن آب تعبیه شده و محل گرم کردن آب حمام از طریق انباری پشت حمام بوده که با استفاده از هیزم آب را گرم می کردند. و دالان های کف حمام (گربه رو) که گرمای حاصل از این هیزم ها را به درون حمام هدایت می کردند.
میدان شهرداری شیراز، در ابتدای خیابان کریم خان زند ما را به سمت ارگ کریمخانی هدایت خواهد کرد.

تاریخچه

ارگ کریمخانی در سال 1180 ه.ق بدستور کرمیخان زند بنا گردید. برای ساخت این ارگ از برترین و زبده ترین سنگ تراشان، معماران و هنرمندان و ... کشور دعوت بعمل آمد و مرغوبترین مصالح از شهرها و حتی سایر کشورها خریداری و در اختیار کارگران و بنایان قرار داده شد. ارگ کریمخانی به شیوه معماری اصفهانی دوران صفویه ساخته شده است.

ارگ کریمخانی در دوره قاجاریه، به عبارتی دارالحکومه و محل سکونت فرمانداران محلی و والیان قاجار در  فارس بود. در دوره سلطنت پهلوی نیز بعنوان زندان شهربانی انتخاب شد که از همین رو زندان کریمخانی نیز نامیده می شود. و ناگفته نماند که همین تغییر کاربری ها تیشه بر ریشه این اثر تاریخی ذیقیمت می زد و خساراتی بسیار بر نهاد آن نهاد. بعنوان مثال در دوران قاجار در صدصد پوشاندن نقاشیهای زندیه شدند و برای تغییر دکوراسیون و تزئینات جدید و بعلت نچسبیدن گچ به دیوار ، دیوار را با تیشه تخریب می کردند.

شاهزاده قاجار و حکمران فارس عبدالحسین میرزا فرمانفرما، دستور داد تا مینیاتورهای نقاشی شده و کاشیکاریهای این بنا را بازسازی و مرمت کنند.

بدنبال زندان شدن این ارگ، تالار ارگ دو طبقه شده، و چند قسمتی شده و به چند سلول کوچک تبدیل می گردید. نقاشیهای زمان قاچار با گچ پوشانیده و بخاطر روشن کردن وسایل گرمایشی، سقف دود اندود می شد.

ارگ کریمخانی در سال 1350 به اداره فرهنگ و هنر واگذار گردید و هم اکنون نیز در اختیار اداره میراث فرهنگی بوده و از چند سال پیش تا کنون در حال مرمت است. و در آینده با عنوان موزه بزرگ فارس نامیده خواهد شد.
 
نام: آسیا » ایران » شیراز » ارگ کریمخانی
گروه: مکان های معروف
 

عکس های ارگ کریمخانی

 

مکان های دیدنی دیگر شیراز

 

دروازه قرآن

دروازه قرآن یکی از آثار مهم تاریخی ایران واقع در تنگه الله اکبر شیراز، در زمان عضد الدوله دیلمی ساخته شد. این بنا به جهت قرار گرفتن قرآن در بالای آن به دروازه قرآن، و همچنین به جهت ساختمان طاق مانند آن به طاق قرآن نیز مشهور است. دروازه قرآن در طول تاریخ چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

آرامگاه حافظ

شمس الدین محمد ملقب به حافظ در 726 ه.ق در شهر شیراز چشم به جهان گشود. در دوران جوانی قرآن را تمام حفظ کرد. شغل اصلی او دیوانی و سپس شاعری بود. حاصل 69 سال زندگی پربار او "دیوان حافظ" شامل 500 غزل، 42 رباعی و محدودی قصیده است. حافظ پس از وفات در مکان مورد علاقه خود که امروز به حافظیه مشهور است به خاک سپرده شد.

آرامگاه سعدی

شیخ مُصلِح الدین مُشرف بن عَبدُالله سعدی در بین سالهای 606 -571 ه.ق در شیراز و خانواده ای متدین به دنیا آمد. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی به مدرسه نظامیه بغداد رفت. تجربیات ارزشمند خود را که حاصل سفر به نقاط مختلف دنیا بود در دو اثر با نامهای بوستان و گلستان به رشته تحریر درآورد. شیخ در سال 691 ه.ق چشم از جهان فرو بست و در خانقاه خود دفن گردید.

آبشار مارگون

منطقه نمونه گردشگری آبشار مارگون واقع در سپیدان استان فارس لقب زیباترین آبشار استان فارس، ایران و خاورمیانه و مرتفع ترین آبشار چشمه ای جهان را به خود اختصاص داده و منشأ آب زلال و خنک این آبشار بی نظیر، از هزاران چشمه موجود در بدنه صخره کوه می باشد. علاوه بر آبشار منطقه اطراف نیز دارای طبیعت بسیار خاص، بکر و زیبایی است.

آرامگاه خواجوی کرمانی

کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود کرمانی با تخلص خواجو در سده هفتم هجری در کرمان به دنیا آمد. او علاوه بر تبحر در شاعری، ریاضیدان، موسیقی دان، منجم و هیئت شناس زبده ای بوده و آثار متعددی نظیر مثنوی های شش گانه، دیوان و .... از او برجای مانده است. آرامگاه او در شیراز و کنار دروازه قرآن می باشد.

آرامگاه بی بی دخترون

بقعه بی بی خدیجه در شیراز، آرامگاه یکی از فرزندان امام سجاد، امام چهارم شیعیان است می باشد.این بقعه بدستور همسر امیر مبارزالدین، موسس سلسله آل مظفر ساخته شد. اما بعدها بر اثر زلزله تخریب و مجددا توسط محمد قلی خان ایلخانی مرمت و تجدید بنا گردید.

بازار وکیل

بازار وکیل بدستور کریمخان زند و مشابه بازار قیصریه لار و بازار اصفهان دوره شاه عباس، ساخته شده و از معروفترین بازارهای ایران است که تمامی امورات تجاری، مبادلات بازرگانان در این بازار انجام می شد. و براساس نوع اصناف و کاربری ها به بازارهای کوچکتر و مختلفی تقسیم شده است. بازار وکیل همچنان پابرجاست و کسب و کار در آن ادامه دارد.

آرامگاه شاهچراغ

سید امیر احمد فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) با مشهوریت خاص شاهچراغ در ششم ذیقعده متولد گردید. او با قافله هایی از خانواده و دوستداران برای دیدن امام رضا (ع) به ایران سفر می کند و مأمون از ترس انهدام حکومتش، دستور به توقف این قافله ها را می دهد و سید امیر در جنگ حاکم شیراز برعلیه بنی هاشم بشهادت رسید و در شیراز به خاک سپرده شد.

کاخ اردشیر بابکان

کاخ اردشیر بابکان 1800 سال پیش توسط اردشیر بابکان موسس سلسله ساسانیان بنا شد. این کاخ یکی از مهم‌ترین و اولین بناهای دوره ساسانی می باشد که هنوز آثار آن باقی است. از آنجایی که این بنا در کنار چشمه بنا شده و همچنین وجود آتشدان بالاتر از کاخ، به آتشکده فیروزآباد نیز معروف است. بررسیها احتمال کاخ بودن این بنا را نشان می دهند.

باغ عفیف آباد

باغ گلشن در دوران صفویه بنا شد که پس از این سلسله ویران گردید و در سال 1284 ه. ق قوام دوم این باغ را آباد نمود و عمارت کنونی آنرا ساخت که پس از مرگش به عفیفه خانم خواهرزاده قوام به ارث رسید و بهمین جهت نام عفیف آباد را بر آن نهادند.

باغ دلگشا

باغ دلگشا یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین باغهای شیراز، که قدمت آن به دوره ساسانیان می رسد. این باغ نیز مورد توجه پادشاهان مختلفی بوده است. این باغ در نزدیکی قلعه ای با نام کهندژ و مجاورت آرامگاه سعدی و جنوب تنگ آب خان قراردارد. کاریز سعدی نیز از این باغ می گذرد.

باغ جهان نما

باغ جهان نما یکی از زیباترین و کهن ترین باغهای شهر شیراز است و همواره مورد توجه پادشاهان بوده است. عمارت کوشک این باغ توسط کریمخان زند مشابه باغ نظر، در مرکز باغ و به صورت هشت ضلعی و سبک کلاه فرهنگی و از جنس آجر است.

باغ ارم

باغ ارم باغی تاریخی و از زیباترین باغ های شهر شیراز که دارای طبیعتی منحصر به فرد و بی نظیر است. از تاریخ این باغ اطلاعات کاملی در دست نیست. این باغ دارای چند عمارت می باشد که عمارت اصلی در سه طبقه در مغرب باغ قرار گرفته است.

حمام وکیل

یکی از بزرگ‌ترین و ارزشمند ترین حمامهای تاریخی ایران حمام وکیل واقع در مرکز شهر شیراز است. این حمام از پیشرفته ترین اصول معماری زمان خود برخوردار بوده است. حمام که در سال 1187 هجری قمری به دستور کریمخان ساخته شد وحدود 11 هزار متر مربع مساحت دارد.

سرای مشیر

سرای مشیر نام مکان تاریخی در شهر شیراز واقع در جنوب بازار وکیل و از آثار باستانی دوره قاجار است. ابوالحسن خان مشیر الملک این بنا را در سال 1282 ه ق احداث کرده است.

دریاچه مهارلو

دریاچه مهارلو در 18 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان شیراز قرار دارد. عمیق ترین قسمت آن حدود 2 تا 3 متراست آب آن بسیار شور و یکی از بزرگ‌ترین منابع نمک ایران به شمار می رود. گونه های مختلفی از جانوران وگیاهان درآن دیده می‌شود.

نقش رجب

در شمال شرقی شیراز و در مسیر پاسارگاد به نقش رستم در شکافی از کوهی نه چندان بلند چهار نقش برجسته منسوب به دوره ساسانی دیده می شود که برای بزرگداشت پیروزی آنان بر دشمن و گرفتن دیهیم پادشاهی از اهورامزدا حکاکی شده و دارای چند کتیبه نیز است. به مجموعه این سنگ نگاره ها نقش رجب می گویند.

کاخ سروستان

کاخ ساسانی سروستان به احتمال قریب به یقین از آثار تاریخی دوره ساسانیان (پادشاهی بهرام گور پنجم) می باشد که توسط مهرنرسی، وزیر بهرام بنا شده و دارای جنبه ی تقدس بوده است.

بهشت گمشده

بهشت گمشده جایی در نزدیکی مرودشت شهر شیراز قرار دارد که طبیعت زیبایی دارد و زیستگاه پرندگان و پستانداران زیادی است.

پیست اسکی پولادکف

پیست اسکی پولادکف در شهرستان سپیدان شیراز با داشتن امکانات رفاهی و گردشگری فراوان در تمام سال پذیرای تعداد زیادی از مردم است.

غذاهای شیرازی - قسمت دوم

کوفته گشنیز ، آب پيازک (اشکنه)، قورمه به، کوفته هلو، دوپیازه، یخنی نخود و یخنی عدس کلم از غذاهای محلی شیراز هستند که به گردشگران پیشنهاد می شود.

غذاهای شیرازی - قسمت چهارم

آش سبزی، آش کارن، آش ماست، آش دوغ و آش انار از نمونه های آش شیرازی هستند که طرزتهیه آنها در این وبلاگ آورده شده است.

غذاهای شیرازی - قسمت سوم

بادام سوخته، رنگينک، حاجی بادام، شکر پنیر، حلوای کاسه و دوای آرد و روغن از جمله دسرهای شیرازی میباشد که به گردشگران پیشنهاد می شود.

غذاهای شیرازی - قسمت اول

قنبر پلو، شکر پلو، کلم پلو شیرازی، پاچه پلو، رب پلو، دمپخت جزو غذاهای محلی شیراز هستند.

سوغاتی های شیراز

در شیراز بهترین و تازه‌ترین عرقیات که هرکدام علاوه بر طعم، خواص دارویی و درمانی ویژه‌ای نیز دارند تهیه می‌شود.