درباره بقعه سيد گل‌سرخ

بقعه سید گل سرخ در محله «سرچم» شهر یزد قرار دارد. بیرون از دروازده کوشک نو  و در خياباني به همين نام. اين بقعه به قرن نهم هجري قمري تعلق دارد. در ورودی بقعه در ضلع شمالی آن قرار دارد.

بقعه سيد گل‌سرخ مربوط به شخصي است كه عامه مردم یزد او را به نام سید حسین پسر امام موسی بن جعفر می‌شناسند و مزار وي، مكاني شايسته و درخور احترام است. زيارتگاهي است كه خواهان را به زيارت مي‌كشاند.

تاريخچه انتساب اين بقعه به سید حسین ناشی از آن است كه قبر پیر حسین بن استاد حسن متوفی در 979 در همان مزار یا حدود همان محل بوده است كه اکنون سنگ آن بر دیوار غربی بازارچه به مزار نصب شده است.
طبق کتیبه منصوب بر زيارتگاه، اينجا  قبر سید معز الدین بن شرف الدین علی بن شمس الدین محمد بن تاج الدین است.

زیارتگاه سید گلسرخ از دو در، ورودي دارد. يك راهروي قدیمی كه مسقف به تاق و تویزه است. چهار بخش با قوس جناقی و قد پای کوتاه و میان سقف راهرو، نورگیر دایره‌ای شکل نصب شده است. راهروي نوساز که به خیابان راه دارد و با تاق ضربی مسقف شده است. از راهرو (دهلیز) كه بگذريم به صحن نسبتا بزرگ سید گلسرخ مي‌رسيم. اينجا کف صحن با موزائیک مفروش شده است.

در ضلع شرقی سه صفه دو اشکوبه ساخته شده که داخل غرفه دوم سه پنجره فلزی نصب شده و در طبقه تحتانی صفه‌ها تاقچه كار گذاشته شده است.
در ضلع غربی دو پنجره که داخل صفه نصب شده و یک در ورودی قرار دارد. در جبهه جنوبی، شمالی، شرقی و غربی چند صفه با قوس جناقی در داخل بقعه دیده می‌شود. پس از اينها به داخل بقعه مي‌رسيم كه در آن صورت یک قبر مشاهده می‌شود و اين قبر از آن سید گل سرخ است.

آثار بقعه

آثاری که در بقعه و اطراف آن دیده می شود عبارت است از:
  • کتیبه‌ ‌نوشته‌ شده از کاشی معرق و به خط نسخ که به شكل عمود بر بالای سر قبر، نصب شده است. حاشیه جداگانه‌اي اطراف آن وجود دارد که نام دوازده امام به خط خوش نسخ بر آن نوشته شده است. امروزه قسمت‌هایی از آن نوشته‌ها باقی است. متأسفانه قسمت مربوط به تاریخ فوت صاحب قبر ازبین رفته است، ولی در مقام قیاس با کتیبه‌های هم‌نوع در ديگر اماكن مي‌توان با اطمينان گفت كه نوشته‌ها مربوط به قرن نهم هجری مي‌شود.
متن كتيبه چنین است:«هوالباقی. قد افل من السماء الولایه شمس استضاء بنورها نجوم زاهره.... کل من انسی فیظلالها الباهرة المرتضی الاعظم شرف الدین علی بن شمس الدین محمد بن تاج الدین.... (ادامه آن از بين رفته است)»
  • بر دیوار غربی بازارچه كه به مزار وصل مي‌شود، یک قطعه سنگ سیاهرنگ نصب شده و به خط نسخ خوش این عبارت بر آن نقش بسته است: «الله»، «محمد»، «علی»
روزی که بر آیم سراز خاک ندامت دست من و دامن تو یا شاه ولایت
هذا مرقد استاد پیرحسین بن استاد حسن توفی فی (کذا مکرر) تاریخ ربیع الاول سنه 979
  • بر سر در ورودی مزار و از سمت دروني، یک قطعه سنگ به اندازه 30 ×50 سانتیمتر قرار دارد كه مربوط به مسجدی است که در سال 1053 ساخته شده است. روي اين قطعه سنگ به خط نستعلیق خوش این اشعار ديده مي‌شود «انما المومنون اخوه»
ساخت مسجد کمال از سر صدق که بود در صفا چو بیت حرام
گشت این مسجد بهشت آیین در ثلاثین و خمس والف تمام

معماری

مصالح به‌كار گرفته شده براي ساخت اين بقعه خشت و گل بوده و گنبد آن با اشكال كاشي‌كاري شده زينت داده شده است.

اطلاعات گردشگری

بقعه سید گل سرخ در خیابان سید گلسرخ، در محله " سرچم " شهر یزد - بیرون دروازده کوشک نو - قرار دارد.
بقعه گل‌سرخ نمونه‌اي از يك سازه خشت و گلي است كه به مزار سيد گل‌سرخ معروف است. نويسنده جامع مفیدی، از مزار سید حسین گلسرخ واقع در سرچم نام می‌برد. وي گل‌سرخي را از اقطاب (قطب مذهبي ـ عرفاني) می‌شمارد و کراماتی به او منسوب می‌دارد.

كتیبه‌های تاریخی بقعه نيز از جمله نشانه‌هاي تاريخي و فرهنگي به‌شمار مي‌آيند كه در درون و گرداگرد بقعه با نمونه‌هايي از خط نستعليق و نسخ ديده مي‌شوند. در اين بقعه نقوش اسليمي و زيبايي‌هاي طرح‌هاي هندسي و كاشيكاري وجود دارد كه خطوط زيباي ايراني بر آنها نقش بسته است.

مشخصات سازه‌اي و کالبدی داخل بقعه سید گل سرخ

  • براي ازاره داخل بقعه تا ارتفاع یک متر، سنگ كار شده و بقیه سطح داخل بقعه با گچ پوشانده شده است.
  • در قسمت گریو گنبد تاق نماها و پنجره فلزی به چشم می‌خورد.
  • مزار سید گل سرخ مسقف به تاق و تویزه با قد پای کوتاه و قوس جناقی می‌باشد.
  • کف داخل بقعه با سنگ پوشیده شده است. پشت بام و نمای خارجی بقعه، آجری و نوسازي شده است.
  • گردونه گنبد مزین به کتیبه کاشی معرق با نقوش اسلیمی و هندسی و قسمت خارجی گنبد (خود) دو پوسته پیوسته با قوس شبدری کند می‌باشد.
  • دورتادور بنای اصلی مزار ديواري است که اندازه آن 4×55/4 متر و ضخامت آن 4/1 متر است.
  • حجره‌هايي چسبيده به ديوارهاي اطراف بنا وجود دارد كه شبيه مدرسه‌هاي قديمي است. اين حجره‌ها به خانه سید گلسرخ مشهور شده است.
 
نام: آسیا » ایران » یزد » بقعه سيد گل‌سرخ
گروه: مکان های معروف
 

عکس های بقعه سيد گل‌سرخ

 

مکان های دیدنی دیگر یزد

 

يخچال گنبدي ميبد

يخچال ميبد قديمي‌ترين يخچال گنبدي و خشتي ايران، در 50كيلومتري شمال يزد قرار دارد. به لحاظ زيست‌بومي جزو سازه‌هاي سازگار محسوب مي‌شود و يك مجموعه معماري شگفت‌انگيز به شمار مي‌آيد كه تمام فرايند يك كارخانه يخ‌سازي را در يك مكان به دست مي‌دهد.

دخمه زرتشتيان

دخمه زرتشتيان يا برج خاموشان مكاني براي درگذشتگان، در آيين زرتشتي است. اين دخمه‌ها از جاذبه‌هاي ارزشمند فرهنگ ايران به‌شمار مي‌آيند. زرتشتيان درگذشتگان خود را در بخش‌هاي كودكان، زنان و مردان در اينجا قرار مي‌دادند تا جسد آنها خوراك كركس‌ها شود و استخوا‌ن‌هاي اجساد را در مركز اين برج دفن مي‌كردند.

آتشکده یزد

آتشکده یزد، محل نگهداری آتش مقدس، نیایشگاه زرتشتیان و یکی از جاذبه های گردشگری شهر یزد است. این آتشکده در قرن اخیر ساخته شده است، اما قدمت آتشی که درون آن شعله ور است به بیش از 1500 سال پیش برمی گردد.

مسجد امیرالمومنین

مسجد امیرالمومنین واقع در منطقه زارچ یزد، از مساجد بسیار فعال، شناخته شده و از بناهای تاریخی است که در آن، جنبه های مذهبی، فرهنگی و گردشگری در هم آمیخته شده است. این مسجد به دلیل معماری منحصر به فردی که دارد، سالانه پذیرای جمع کثیری از گردشگران سراسر جهان می باشد.

پیر هِریشت

زیارتگاه پیرهریشت، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان یزد است. گمان می شود گوهربانو یکی از کنیزان یزدگرد ساسانی در این محل ناپدید شده است. این زیارتگاه محل برگزاری بسیاری از مراسم ها وجشن های بهاری زرتشتیان منطقه و پذیرای زرتشتیان سراسر جهان است.

زیارتگاه پارس بانو

زیارتگاه پارس بانو، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که هرساله پذیرای تعداد بیشماری از زرتشتیان سراسر کشور است. بنا به گزارشات تاریخی این زیارتگاه محل ناپدید شدن خاتون بانو دختر یزدگرد سوم، پس از گریز از فارس است.

مسجد فهرج

يكي از نمونه‌هاي نادر تمدن ايراني مسجد جامع فهرج، واقع در 30 کیلومتری شرق یزد است که معماری پیش از اسلام ایران را به معماری دوران اسلامی پیوند می‌دهد و يك اثر کم نظیر از دوران انتقال به‌شمار مي‌آيد.

گنبد عالی ابرکوه

گنبد عالی ابرکوه، بنای برج مانندی است که از دوران دیلمیان بر فراز کوه سنگی شهرستان ابرکوه قرار دارد و معماری ظریف آن آنقدر ساده و زیباست که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.

مسجد زردک

مسجد زردک در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد، قدیمی‌ترین مسجد شهرستان اردکان و قدمت آن به قرن پنجم بر می‌گردد. به علت مقاومت بسیاری که دارد به گنج گلین معروف است و همچنین گچ‎‌بری منحصر به فرد زیبایی دارد.

سَرْو اَبَرکوه

سَرْو اَبَرکوه درختی ملی وطبیعی در استان یزد قرار دارد و سروی پنج هزار ساله است. در فرهنگ زرتشتيان آمده است به آن سرو زرتشت گویند. «سرو ابرکوه» دومین درخت کهنسال جهان است.

امامزاده سید نورالدین

امامزاده سید نورالدین احمد (ع) در یزد درمحلی به نام " گاپله " واقع شده که قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی برمی‌گردد.

خانه کلاهدوزها

خانه کلاهدوزها که هم اکنون به "موزه آب" تبدیل شده در شمال میدان امیرچقماق یزد قرار دارد. بنای این خانه متعلق به تاجری خوش‌آوازه به نام "سیدعلی‌اکبر کلاهدوز" است که درسال 1312هجری قمری ساخت آن به پایان رسیده است.

کاروانسرای رباط زین‌الدین

کاروان‌سرای رباط زین‌الدین که شاهکار معماری دوره صفویه به ‌شمار می‌رود، تنها بنای مدور ایرانی است که به دستور"زین‌الدین گنجعلی خان ریگ" حکمران کرمان و به امر "شاه عباس ماضی" در قرن دهم هجری قمری ساخته شده است.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، از ابنیه تاریخی و مذهبی استان یزد، هر ساله، گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان جذب می کند. این مسجد در دوره های تاریخی مختلفی ساخت و احیا شده است.

نارین قلعه

نارین قلعه، مهم‌ترین اثر تاریخی شهرستان میبد است که به نظر می رسد در گذشته از آن برای حفاظت از شهر و نیز برگزاری مراسم عبادی استفاده می‌شده است. در مورد تاریخ ساخت بنا، اطلاعات دقیقی در دست نیست.

باغ دولت آباد

باغ دولت آبادِ یزد در اواخر دوره افشاریه توسط محمد تقی خان معروف به خان بزرگ احداث گردید. این باغ كه یكی از باغهای بزرگ ایران و از آثار دوره افشاریه و زندیه می‌باشد دارای مرتفع‌ترین بادگیر شناسایی شده در ایران است.

چَک چَک

چَک چَک محل مخفی شدن نیک بانو از دست دشمنان پدرش یزدگرد، در دل کوه های اردکان است که با چک چک آب طی سالیان متمادی چناری تنومند در کنارشکاف نیز رشد کرده و هرساله زرتشتیان مراسم مهرگان را در این جا برگزار می کنند.

غار شگفت یزدان

غار شگفت یزدان روی قله کوهی به همین نام قرار دارد. این غار که در جریان ورود اسلام به ایران و فشار بر زرتشتیان به مدت سی سال آتش کاریان را در دل خود روشن نگه داشته بود، اکنون علاوه بر این جاذبه مذهبی به علت داشتن ستون های استلاگمیت و استلاگتیت نیز جذابیت دارد. هم چنین مسیر ورود به غار تجربه ای جدید و بی نظیر از غارنوردی خواهد بود.

زندان اسکندر

زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه در محله فهادان شهر یزد یکی از آثار دوران مغول است که با تغییر کاربری به مدرسه تبدیل شده تا جایگاه والای علم و دانش را در میان مردم این شهر نشان دهد.

خانه لاری ها

خانه لاری ها واقع در محله فهادان شهر یزد در میان مجموعه آثار تاریخی این شهر است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است که تجار لاری مهاجرت کرده به این شهر آن را بنا نهاده اند. بخش اعیان نشین این خانه چهارفصلی است و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در بخش هنری این خانه نقاشی ها و تزیینات بسیار زیبایی دیده می شود. این خانه اکنون اداره میراث فرهنگی است.