درباره باغ ارم

باغ ارم نام باغی تاریخی در استان فارس و شهر شیراز است که دارای باغی بسیار زیبا، و همچنین چندین عمارت با شکوه می باشد. این باغ در گذشته در خارج از شهر شیراز، حد فاصل 2 تا 3 کیلومتری باباکوهی و در دامنه کوه آسیاب سه تایی قرار داشته است و اطراف آن بیابان و رودخانه و سنگلاخ بوده، با گسترش شهرنشینی در جبهه غربی، به تدریج این باغ در داخل بافت شهری قرار گرفته است.

وجه تسمیه باغ ارم که به معنای باغ بهشت می باشد به دلیل مناسبت این باغ و عمارتش، به باغ بزرگی که شداد بن عاد پادشاه عربستان در زمان گذشته و در رقابت با بهشت ساخته بود، می باشد.

سبک و سیاق معماری عمارت باغ ارم كه در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار بنا گردیده نمایانگر تلفیقی از بنیان و اسلوب معماری سلسله زندیه و صفویه است. گونه های گیاهی این باغ نیز از نقاط مختلف دنیا به این مکان آورده شده و پرورش یافته اند، بطوریکه گونه هایی بسیار متنوع و زیبا از گل ها و گیاهان را می توان در باغ ارم یافت. این باغ هم اکنون در اختیار دانشگاه شیراز و دانشکده کشاورزی قرار دارد.

ادرس

پس از طی خیابان ارم تا انتهای این خیابان و در تقاطع بلوار شرقی ـ غربی و بلوار شمالی ـ جنوبی جام جم و آسیاب سه تایی به باغ زیبای ارم می رسیم.

صحن باغ

درب ورودی باغ ارم در ضلع شمالی قراردارد که به طرف بلوار "ارم" باز می‌شود. سر در ورودی اصلی كه به عمارت نزدیك تر است که اخیرا  به جای سر در قبلی و از آجر ساخته شده است. درب ورودی دیگر نیز در همین سمت و در انتهای باغ قراردارد كه در سال 1344 هجری قمری ساخته شده و بر بالای جبهه خارجی این سر در كتیبه‌ای از سنگ مرمر با دو کتبه کاشی در طرفین نصب شده است.

باغ به شکل مربع مستطیل می باشد و در جلوی عمارت اصلی این باغ استخری بزرگ و آب نما با مساحتی سیصد و سی و پنج متر مربع با عمق نیم متر ساخته شده است که در آن انعکاسی از کاخ مشاهده می شود. این استخر از آب نهر اعظم پر می شود و سپس این آب به باغچه های اطراف و خیابان های باغ و ... هدایت می شود.

  • خیابانها: خیابان اصلی در وسط باغ ارم با جهت غربی _شرقی كه از مقابل ساختمان و استخر بزرگ آغاز و تا انتهای باغ ادامه دارد.
خیابان دیگری با جهت شمالی _جنوبی در وسط باغ، خیابان اصلی را قطع می‌كند. دو خیابان عریض دیگر، به موازات این دو در تمام قسمت های باغ احداث شده است.
  • طبیعت: طبیعت این باغ بسیار شگفت انگیز بوده و گلکاری های بسیار متنوع؛ و بالاخص رزهای مختلف در حدود دویست و پنجاه گل رز در این باغ پرورش داده می شود که از رزهای بی نظیر دنیا می باشند. و درختان سروناز رعنا و زیبا و شمشادهای کوتاه قد و ... بسیار زیبایی در این باغ دیده می شود. بلندترین سروناز شیراز در این باغ می باشد که ارتفاعی بالغ بر سی و پنج متر دارد و شهرتی جهانی یافته است.
درختان این باغ را بطور کلی می توان به دو دسته مثمر و غیر مثمر تقسیم بندی کرد:
  • درختان مثمر: انار، گلابی، به، خرمالو، گردو، ازگیل، زردآلو، بادام، سیب و نارنج.
  • درختان غیر مثمر: سرو ناز، كاج، افرا، ارغوان، بید مجنون، سیاه بید، زبان گنجشك، بید مشك، سپیدار، و اكالیپتوس.

عمارت باغ

عمارت اصلی و زیبای باغ ارم در سمت غرب باغ قرار دارد و عمارتی است سه طبقه و رو به مشرق.

این عمارت از ساخته‌های دو نصیرالملك ها می باشد. و از لحاظ معماری، نقاشی، حجاری، كاشی کاری و گچ‌ بری از شاهكاری صنعت و هنر دوره قاجاریه محسوب می شود.
  • طبقه اول: این طبقه که همسطح زمین است، دارای حوضخانه و اطراف حوضخانه دو راهرو و در کنار هر راهرو یک سالن بزرگ و در انتهای هر راهرو پلکان جهت رفتن به طبقه دوم وجود دارد. در کنار سالن ضلع جنوبی نیز یک آشپزخانه بزرگ قرار دارد.
  • طبقه دوم: ایوانی بزرگ در وسط با دو ستون بلند دارد و دو ایوان کوچک رو به مشرق در دو طرف این ایوان. در پشت این ایوان یك سالن بزرگی است که طرفین این سالن راهرو وجود  دارد و  بالای آن دو گوشوار، و در طرفین راهروها نیز چهار اتاق وجود دارد. یك آشپزخانه وسیع در ضلع جنوبی این طبقه درست در بالای آشپزخانه طبقه زیرین و با همان اندازه قرار دارد.
  • طبقه سوم: دارای یك سالن بزرگ در وسط و با دو راهرو در طرفین این سالن، مشابه سالن طبقه دوم با پنجره‌هایی که به ایوان اصلی باز می‌شود. در جنب راهرو ضلع شمالی عمارت دو اتاق در جنب راهرو ضلع جنوبی یك اتاق و یك سالن بزرگ است. دو ایوان نیز در طرفین و همانند ایوان‌های طبقه دوم و درست بالای آنها قرار دارند. طبقه سوم آشپزخانه ندارد و در این طبقه بر بالای آشپزخانه طبقه دوم، تراس ساخته شده است. ستون های طبقه دوم و سوم به تاسی از تخت جمشد ساخته شده اند.
  • حوضخانه: تالار مركزی واقع در طبقه پایین که همسطح زمین می باشد، به حوضخانه معروف است. حوضخانه برای استراحت در روزهای گرم تابستان ساخته شده است. یک آب نمای در این تالار وجود دارد و نهری که از وسط آن می گذرد و سپس به استخر بزرگی در جلو عمارت مربوط می‌شود. دیوار و سقف و کف تالار حوضخانه مربوط به دوره زندیه و قاجاریه و با کاشیهای زیبای معرق و هفت رنگ و منقوش به طرزی زیبا و ماهرانه به مناظر طبیعی و ... مزین شده اند. همچنین در وسط تالار حوضخانه یك ستون سنگی حجاری شده قرار گرفته است.
این باغ در سی‌وپنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، به تاریخ ۶ تیرماه ۱۳۹۰ همراه با هشت باغ دیگر ایرانی در فهرست میراث جهانی ثبت گردید.

تاریخچه

تاریخ دقیق و اصلی بنای این باغ مشخص نیست ولی آنچه که واضح است پی ریزی و ساخت این باغ به دوران سلسله سلجوقیان، آل اینجو، آل مظفر  و گورکانیان بر می گردد. و این احتمال می رود که حاکم فارس اتابک قراچه که از حاکمان وقت سلطان سنجر سلجوقی بوده فرمان ساخت این باغ را صادر کرده باشد زیرا اتابک در زمان حکومت خود دستور به احداث چندین باغ دیگر از جمله باغ تخت را نیز داده بود. باغ ارم در زمان گورکانیان و صفویه در اوج آبادانی و شکوه خود بوده است.

باغ کماکان و به ترتیب پس از انقراض یک سلسله به سلسله بعدی منتقل می شد؛ و در دوران زندیه نیز احتمالا سران سلسله زندیه و مالکیت آنرا در اختیار داشتند و در آبادانی آن کوشیده اند. در اواخر سلسلة زندیه، سران ایل قشقایی بیش از 75 سال این باغ را تصاحب و در اختیار داشتند. بنای اولیة عمارت باغ ارم زمان فتحعلیشاه قاجار توسط اولین ایلخان قشقایی با نام جانی خان قشقایی و پسرش محمدقلی خان و با معماری حاج محمد حسن یکی از معماران معروف وقت ساخته شد.

شخصی با نام میرزا حسن علی خان نصیرالملک در زمان ناصرالدین شاه قاجار، باغ ارم را خریداری و عمارت فعلی موجود در باغ را به جای عمارت ایلخانی بنا نمود، اما از آنجایی که تزئینات باغ پس از فوت حسنعلی خان ناتمام ماند، ابوالقاسم خان نصیرالملک در سال 1311 آن را تکمیل کرد و به پایان رسانید.

این بار پس از فوت ابوالقاسم خان نصیرالملک، باغ تحت مالکیت پسرش عبدالله قوامی قرار گرفت. اما بعد از مدتی یکی از خوانین ایل قشقایی به نام محمد ناصر خان مجددا" این باغ را خریداری نمود. سپس این باغ به مالکیت دولت و دانشگاه شیراز درآمد. مسئولین دانشگاه در سال‎های 50-1345 ه.ق با اعتبار سازمان برنامه و بودجه باغ را مرمت نموده و زمینی وسیع در حاشیه بلوار ارم و بلوار آسیاب سه‌تایی به آن الحاق گردید. و در سال 1353 به شماره 1013 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در سال 1358 به وسیله سازمان میراث فرهنگی مرمت گردید.
 
نام: آسیا » ایران » شیراز » باغ ارم
گروه: جاذبه ها
 

عکس های باغ ارم

 

مکان های دیدنی دیگر شیراز

 

دروازه قرآن

دروازه قرآن یکی از آثار مهم تاریخی ایران واقع در تنگه الله اکبر شیراز، در زمان عضد الدوله دیلمی ساخته شد. این بنا به جهت قرار گرفتن قرآن در بالای آن به دروازه قرآن، و همچنین به جهت ساختمان طاق مانند آن به طاق قرآن نیز مشهور است. دروازه قرآن در طول تاریخ چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

آرامگاه حافظ

شمس الدین محمد ملقب به حافظ در 726 ه.ق در شهر شیراز چشم به جهان گشود. در دوران جوانی قرآن را تمام حفظ کرد. شغل اصلی او دیوانی و سپس شاعری بود. حاصل 69 سال زندگی پربار او "دیوان حافظ" شامل 500 غزل، 42 رباعی و محدودی قصیده است. حافظ پس از وفات در مکان مورد علاقه خود که امروز به حافظیه مشهور است به خاک سپرده شد.

آرامگاه سعدی

شیخ مُصلِح الدین مُشرف بن عَبدُالله سعدی در بین سالهای 606 -571 ه.ق در شیراز و خانواده ای متدین به دنیا آمد. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی به مدرسه نظامیه بغداد رفت. تجربیات ارزشمند خود را که حاصل سفر به نقاط مختلف دنیا بود در دو اثر با نامهای بوستان و گلستان به رشته تحریر درآورد. شیخ در سال 691 ه.ق چشم از جهان فرو بست و در خانقاه خود دفن گردید.

آبشار مارگون

منطقه نمونه گردشگری آبشار مارگون واقع در سپیدان استان فارس لقب زیباترین آبشار استان فارس، ایران و خاورمیانه و مرتفع ترین آبشار چشمه ای جهان را به خود اختصاص داده و منشأ آب زلال و خنک این آبشار بی نظیر، از هزاران چشمه موجود در بدنه صخره کوه می باشد. علاوه بر آبشار منطقه اطراف نیز دارای طبیعت بسیار خاص، بکر و زیبایی است.

آرامگاه خواجوی کرمانی

کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود کرمانی با تخلص خواجو در سده هفتم هجری در کرمان به دنیا آمد. او علاوه بر تبحر در شاعری، ریاضیدان، موسیقی دان، منجم و هیئت شناس زبده ای بوده و آثار متعددی نظیر مثنوی های شش گانه، دیوان و .... از او برجای مانده است. آرامگاه او در شیراز و کنار دروازه قرآن می باشد.

آرامگاه بی بی دخترون

بقعه بی بی خدیجه در شیراز، آرامگاه یکی از فرزندان امام سجاد، امام چهارم شیعیان است می باشد.این بقعه بدستور همسر امیر مبارزالدین، موسس سلسله آل مظفر ساخته شد. اما بعدها بر اثر زلزله تخریب و مجددا توسط محمد قلی خان ایلخانی مرمت و تجدید بنا گردید.

بازار وکیل

بازار وکیل بدستور کریمخان زند و مشابه بازار قیصریه لار و بازار اصفهان دوره شاه عباس، ساخته شده و از معروفترین بازارهای ایران است که تمامی امورات تجاری، مبادلات بازرگانان در این بازار انجام می شد. و براساس نوع اصناف و کاربری ها به بازارهای کوچکتر و مختلفی تقسیم شده است. بازار وکیل همچنان پابرجاست و کسب و کار در آن ادامه دارد.

آرامگاه شاهچراغ

سید امیر احمد فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) با مشهوریت خاص شاهچراغ در ششم ذیقعده متولد گردید. او با قافله هایی از خانواده و دوستداران برای دیدن امام رضا (ع) به ایران سفر می کند و مأمون از ترس انهدام حکومتش، دستور به توقف این قافله ها را می دهد و سید امیر در جنگ حاکم شیراز برعلیه بنی هاشم بشهادت رسید و در شیراز به خاک سپرده شد.

ارگ کریمخانی

ارگ کرمیخانی در سال 1180 ه.ق بدستور کریمخان زند در شیراز و با دو هدف عمده سکونت و پادشاهی زندیه بنا گردید. این ارگ از لحاظ بنای بیرونی کاملا نظامی و از لحاظ بنای درونی کاملا سکونی و با زیباییها و جلوه گری های خاصی ساخته شده است.

کاخ اردشیر بابکان

کاخ اردشیر بابکان 1800 سال پیش توسط اردشیر بابکان موسس سلسله ساسانیان بنا شد. این کاخ یکی از مهم‌ترین و اولین بناهای دوره ساسانی می باشد که هنوز آثار آن باقی است. از آنجایی که این بنا در کنار چشمه بنا شده و همچنین وجود آتشدان بالاتر از کاخ، به آتشکده فیروزآباد نیز معروف است. بررسیها احتمال کاخ بودن این بنا را نشان می دهند.

باغ عفیف آباد

باغ گلشن در دوران صفویه بنا شد که پس از این سلسله ویران گردید و در سال 1284 ه. ق قوام دوم این باغ را آباد نمود و عمارت کنونی آنرا ساخت که پس از مرگش به عفیفه خانم خواهرزاده قوام به ارث رسید و بهمین جهت نام عفیف آباد را بر آن نهادند.

باغ دلگشا

باغ دلگشا یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین باغهای شیراز، که قدمت آن به دوره ساسانیان می رسد. این باغ نیز مورد توجه پادشاهان مختلفی بوده است. این باغ در نزدیکی قلعه ای با نام کهندژ و مجاورت آرامگاه سعدی و جنوب تنگ آب خان قراردارد. کاریز سعدی نیز از این باغ می گذرد.

باغ جهان نما

باغ جهان نما یکی از زیباترین و کهن ترین باغهای شهر شیراز است و همواره مورد توجه پادشاهان بوده است. عمارت کوشک این باغ توسط کریمخان زند مشابه باغ نظر، در مرکز باغ و به صورت هشت ضلعی و سبک کلاه فرهنگی و از جنس آجر است.

حمام وکیل

یکی از بزرگ‌ترین و ارزشمند ترین حمامهای تاریخی ایران حمام وکیل واقع در مرکز شهر شیراز است. این حمام از پیشرفته ترین اصول معماری زمان خود برخوردار بوده است. حمام که در سال 1187 هجری قمری به دستور کریمخان ساخته شد وحدود 11 هزار متر مربع مساحت دارد.

سرای مشیر

سرای مشیر نام مکان تاریخی در شهر شیراز واقع در جنوب بازار وکیل و از آثار باستانی دوره قاجار است. ابوالحسن خان مشیر الملک این بنا را در سال 1282 ه ق احداث کرده است.

دریاچه مهارلو

دریاچه مهارلو در 18 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان شیراز قرار دارد. عمیق ترین قسمت آن حدود 2 تا 3 متراست آب آن بسیار شور و یکی از بزرگ‌ترین منابع نمک ایران به شمار می رود. گونه های مختلفی از جانوران وگیاهان درآن دیده می‌شود.

نقش رجب

در شمال شرقی شیراز و در مسیر پاسارگاد به نقش رستم در شکافی از کوهی نه چندان بلند چهار نقش برجسته منسوب به دوره ساسانی دیده می شود که برای بزرگداشت پیروزی آنان بر دشمن و گرفتن دیهیم پادشاهی از اهورامزدا حکاکی شده و دارای چند کتیبه نیز است. به مجموعه این سنگ نگاره ها نقش رجب می گویند.

کاخ سروستان

کاخ ساسانی سروستان به احتمال قریب به یقین از آثار تاریخی دوره ساسانیان (پادشاهی بهرام گور پنجم) می باشد که توسط مهرنرسی، وزیر بهرام بنا شده و دارای جنبه ی تقدس بوده است.

بهشت گمشده

بهشت گمشده جایی در نزدیکی مرودشت شهر شیراز قرار دارد که طبیعت زیبایی دارد و زیستگاه پرندگان و پستانداران زیادی است.

پیست اسکی پولادکف

پیست اسکی پولادکف در شهرستان سپیدان شیراز با داشتن امکانات رفاهی و گردشگری فراوان در تمام سال پذیرای تعداد زیادی از مردم است.

غذاهای شیرازی - قسمت دوم

کوفته گشنیز ، آب پيازک (اشکنه)، قورمه به، کوفته هلو، دوپیازه، یخنی نخود و یخنی عدس کلم از غذاهای محلی شیراز هستند که به گردشگران پیشنهاد می شود.

غذاهای شیرازی - قسمت چهارم

آش سبزی، آش کارن، آش ماست، آش دوغ و آش انار از نمونه های آش شیرازی هستند که طرزتهیه آنها در این وبلاگ آورده شده است.

غذاهای شیرازی - قسمت سوم

بادام سوخته، رنگينک، حاجی بادام، شکر پنیر، حلوای کاسه و دوای آرد و روغن از جمله دسرهای شیرازی میباشد که به گردشگران پیشنهاد می شود.

غذاهای شیرازی - قسمت اول

قنبر پلو، شکر پلو، کلم پلو شیرازی، پاچه پلو، رب پلو، دمپخت جزو غذاهای محلی شیراز هستند.

سوغاتی های شیراز

در شیراز بهترین و تازه‌ترین عرقیات که هرکدام علاوه بر طعم، خواص دارویی و درمانی ویژه‌ای نیز دارند تهیه می‌شود.