درباره گنبد عالی ابرکوه

اگر گذارتان به شهر ابرکوه یزد افتاد، پیشنهاد می‌کنیم سری به بنای سنگی هگ بزنید. بنای برج مانندی که از دوران دیلمیان بر فراز کوه سنگی شهرستان ابرکوه قرار دارد و معماری ظریف آن آنقدر ساده و زیباست که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.
  • ویژگی ظاهری گنبد
این گنبد در سه طرف جنوب، مغرب و مشرق این گنبد، سنگ‌های قهوه ای رنگی به چشم می خورد که روی آن‌ها با خط نسخ نام چهارده معصوم حک شده است و قطعه سنگ سفید تاریخی آن که بر قسمت غربی بنا نصب شده، نام مبارک الله و علی را بر خود دارد. گنبد سنگی هگ ابرکوه چهار در ورودی دارد. در سه طرف جنوب، مغرب و مشرق این گنبد، سنگ‌های قهوه ای رنگی به چشم می خورد که روی آن‌ها با خط نسخ نام چهارده معصوم حک شده است و قطعه سنگ سفید تاریخی آن که بر قسمت غربی بنا نصب شده، نام مبارک الله و علی را بر خود دارد؛
  • ویژگی معماری گنبد
مقبرة مذکور به صورت هشت ضلعی و گنبد بر فراز آن قرار دارد، این بنای تمام سنگی با نمای خارج و داخل بصورت هشت گوش، اضلاع کوچک تر آن ۴/۵ متر و اضلاع بزرگ تر ۶/۸ متر و ضلع بین این دو هم ۲/۳ متر است که روی تخت‌گاهی چهارگوش بنا گردیده است. هشت ضلعی سقف گنبد قوسی شكل و از سنگ است و در پایه گلوی گنبد به‌صورت مدور است و گنبد بر فراز آن قرار دارد؛
  • کتیبه
در پای گلوی گنبد  کتیبه ای به خط کوفی دیده می شود که حروف آن را با آجر تراشیده و در داخل متن کتیبه کار گذاشته اند. کتیبه ای دارد که روی آن با خط کوفی نام صاحب قبر را تراشیده اند و تاریخ ساخت بنا را حک کرده اند. یعنی سال ۴۴۸ ه.ق. در اين بنا سه رديف مقرنس زير پايه گنبد و دو رشته کتيبه به خط کوفي بنائي از آجر برجسته وجود دارد که يکي از آن‌ها زير مقرنس ها و ديگري بربالاي ورودي قرار گرفته است؛
  • سرداب
در داخل گنبد سرداب وسيعي ديده مي شود که مدخل ورودي آن نيز در داخل گنبد قرار دارد و در داخل مقبره يک سرداب واقع شده که مدخل ورودي آن روبروي در ورودي گنبد قرار دارد يک مدخل نيز در ضلع شمالي گنبد قرار دارد که بر سرداب زيرين مقبره راه دارد؛
  • نور دهی در گنبد
چهار ضلع گنبد یک در میان، دارای چهار روزنه است. میان قبه نیز باز است و این روزنه ها نور را به داخل بنا هدایت می کنند؛
  • مصالح ساختمانی بنا
سنگ های طبیعی کوهستان و ساروج است که بر فراز صخره‌های طبیعی کوهستان بنا شده و به همین علت با وجود زلزله های پی‌در پی منطقه کوچک‌ترین خللی در ارکان آن بوجود نیامده است؛

اطلاعات گردشگری

گنبد عالی نخستین اثر ماندگار در سال ۱۳۱۲ به شمارة ۱۹۵ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد، از نظر طرح بنای مذکور شبیه بناهای قرون سوم و چهارم ه.ق است. ۳۵۰  اثر تاریخی در شهرستان ابرکوه شناسایی شده که تاکنون ۱۱۲ اثر ثبت ملی شده است . شهرستان ابرکوه در ۱۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد قرار دارد. در سراسر ایران، دو بنای دیگر هستند که از نظر معماری شباهت زیادی به بنای سنگی هگ ابرکوه، دارند، یکی از آن‌ها در نزدیکی طارم قرار دارد و دیگری بالای سرقورگ در راه داراب به بندرعباس.

تاریخچه

قدیمی های ابرکوه، هگ سنگی شهرشان را به نام «گنبد عالی» می شناسند. گنبد عالی ابركوه یكی از بنا های سنگی دوره دیلمیان به‌دست عمید الدین شمس الدوله دیلمی از طایفه هزار اسبیان اشکور یکی از آثار منحصر به فرد ابرکوه می ‌باشد كه بر فراز صخره های طبیعی جاده یزد به ابرقو در بخش بهمن واقع و  از سنگ های طبیعی کوهستان " ساروج " ساخته شده است و یكی از بناهای دورة سلجوقی است. این گنبد هشت ضلعی که قدیمی ترین و محکم‌ترین و سالم‌ترین اثر تاریخی ابرکوه هم به شمار می رود، از متن کتیبه آجری بالای ورودی چنین بر می‌آید که گنبد در سال ۴۴۸ ه.ق در دوران سلجوقیان و به فرمان علی فیروزان برای پدرش امیر شمس الدوله ساخته شده است و مقبره اوست، کتیبه دیگر حاکی از آن است که مادر بانی گنبد نیز در همین آرامگاه مدفون است.
 
نام: آسیا » ایران » یزد » گنبد عالی ابرکوه
گروه: مکان های معروف
 

عکس های گنبد عالی ابرکوه

 

مکان های دیدنی دیگر یزد

 

يخچال گنبدي ميبد

يخچال ميبد قديمي‌ترين يخچال گنبدي و خشتي ايران، در 50كيلومتري شمال يزد قرار دارد. به لحاظ زيست‌بومي جزو سازه‌هاي سازگار محسوب مي‌شود و يك مجموعه معماري شگفت‌انگيز به شمار مي‌آيد كه تمام فرايند يك كارخانه يخ‌سازي را در يك مكان به دست مي‌دهد.

دخمه زرتشتيان

دخمه زرتشتيان يا برج خاموشان مكاني براي درگذشتگان، در آيين زرتشتي است. اين دخمه‌ها از جاذبه‌هاي ارزشمند فرهنگ ايران به‌شمار مي‌آيند. زرتشتيان درگذشتگان خود را در بخش‌هاي كودكان، زنان و مردان در اينجا قرار مي‌دادند تا جسد آنها خوراك كركس‌ها شود و استخوا‌ن‌هاي اجساد را در مركز اين برج دفن مي‌كردند.

آتشکده یزد

آتشکده یزد، محل نگهداری آتش مقدس، نیایشگاه زرتشتیان و یکی از جاذبه های گردشگری شهر یزد است. این آتشکده در قرن اخیر ساخته شده است، اما قدمت آتشی که درون آن شعله ور است به بیش از 1500 سال پیش برمی گردد.

مسجد امیرالمومنین

مسجد امیرالمومنین واقع در منطقه زارچ یزد، از مساجد بسیار فعال، شناخته شده و از بناهای تاریخی است که در آن، جنبه های مذهبی، فرهنگی و گردشگری در هم آمیخته شده است. این مسجد به دلیل معماری منحصر به فردی که دارد، سالانه پذیرای جمع کثیری از گردشگران سراسر جهان می باشد.

پیر هِریشت

زیارتگاه پیرهریشت، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان یزد است. گمان می شود گوهربانو یکی از کنیزان یزدگرد ساسانی در این محل ناپدید شده است. این زیارتگاه محل برگزاری بسیاری از مراسم ها وجشن های بهاری زرتشتیان منطقه و پذیرای زرتشتیان سراسر جهان است.

زیارتگاه پارس بانو

زیارتگاه پارس بانو، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که هرساله پذیرای تعداد بیشماری از زرتشتیان سراسر کشور است. بنا به گزارشات تاریخی این زیارتگاه محل ناپدید شدن خاتون بانو دختر یزدگرد سوم، پس از گریز از فارس است.

مسجد فهرج

يكي از نمونه‌هاي نادر تمدن ايراني مسجد جامع فهرج، واقع در 30 کیلومتری شرق یزد است که معماری پیش از اسلام ایران را به معماری دوران اسلامی پیوند می‌دهد و يك اثر کم نظیر از دوران انتقال به‌شمار مي‌آيد.

بقعه سيد گل‌سرخ

بقعه گل‌سرخ در محله سرچم يزد علاوه بر جاذبه گردشگري نمونه‌اي از تاريخ فرهنگي ـ ديني گذشتگان است كه امروزه نيز كاربرد آن در بين مردم نمايان است. در اين بقعه آثار خطي نستعليق و هنر‌هاي زيباي كاشيكاري و طرح‌هاي اسليمي را مي‌توان ديد.

مسجد زردک

مسجد زردک در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد، قدیمی‌ترین مسجد شهرستان اردکان و قدمت آن به قرن پنجم بر می‌گردد. به علت مقاومت بسیاری که دارد به گنج گلین معروف است و همچنین گچ‎‌بری منحصر به فرد زیبایی دارد.

سَرْو اَبَرکوه

سَرْو اَبَرکوه درختی ملی وطبیعی در استان یزد قرار دارد و سروی پنج هزار ساله است. در فرهنگ زرتشتيان آمده است به آن سرو زرتشت گویند. «سرو ابرکوه» دومین درخت کهنسال جهان است.

امامزاده سید نورالدین

امامزاده سید نورالدین احمد (ع) در یزد درمحلی به نام " گاپله " واقع شده که قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی برمی‌گردد.

خانه کلاهدوزها

خانه کلاهدوزها که هم اکنون به "موزه آب" تبدیل شده در شمال میدان امیرچقماق یزد قرار دارد. بنای این خانه متعلق به تاجری خوش‌آوازه به نام "سیدعلی‌اکبر کلاهدوز" است که درسال 1312هجری قمری ساخت آن به پایان رسیده است.

کاروانسرای رباط زین‌الدین

کاروان‌سرای رباط زین‌الدین که شاهکار معماری دوره صفویه به ‌شمار می‌رود، تنها بنای مدور ایرانی است که به دستور"زین‌الدین گنجعلی خان ریگ" حکمران کرمان و به امر "شاه عباس ماضی" در قرن دهم هجری قمری ساخته شده است.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، از ابنیه تاریخی و مذهبی استان یزد، هر ساله، گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان جذب می کند. این مسجد در دوره های تاریخی مختلفی ساخت و احیا شده است.

نارین قلعه

نارین قلعه، مهم‌ترین اثر تاریخی شهرستان میبد است که به نظر می رسد در گذشته از آن برای حفاظت از شهر و نیز برگزاری مراسم عبادی استفاده می‌شده است. در مورد تاریخ ساخت بنا، اطلاعات دقیقی در دست نیست.

باغ دولت آباد

باغ دولت آبادِ یزد در اواخر دوره افشاریه توسط محمد تقی خان معروف به خان بزرگ احداث گردید. این باغ كه یكی از باغهای بزرگ ایران و از آثار دوره افشاریه و زندیه می‌باشد دارای مرتفع‌ترین بادگیر شناسایی شده در ایران است.

چَک چَک

چَک چَک محل مخفی شدن نیک بانو از دست دشمنان پدرش یزدگرد، در دل کوه های اردکان است که با چک چک آب طی سالیان متمادی چناری تنومند در کنارشکاف نیز رشد کرده و هرساله زرتشتیان مراسم مهرگان را در این جا برگزار می کنند.

غار شگفت یزدان

غار شگفت یزدان روی قله کوهی به همین نام قرار دارد. این غار که در جریان ورود اسلام به ایران و فشار بر زرتشتیان به مدت سی سال آتش کاریان را در دل خود روشن نگه داشته بود، اکنون علاوه بر این جاذبه مذهبی به علت داشتن ستون های استلاگمیت و استلاگتیت نیز جذابیت دارد. هم چنین مسیر ورود به غار تجربه ای جدید و بی نظیر از غارنوردی خواهد بود.

زندان اسکندر

زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه در محله فهادان شهر یزد یکی از آثار دوران مغول است که با تغییر کاربری به مدرسه تبدیل شده تا جایگاه والای علم و دانش را در میان مردم این شهر نشان دهد.

خانه لاری ها

خانه لاری ها واقع در محله فهادان شهر یزد در میان مجموعه آثار تاریخی این شهر است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است که تجار لاری مهاجرت کرده به این شهر آن را بنا نهاده اند. بخش اعیان نشین این خانه چهارفصلی است و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در بخش هنری این خانه نقاشی ها و تزیینات بسیار زیبایی دیده می شود. این خانه اکنون اداره میراث فرهنگی است.