درباره باغ دولت آباد

مردم شهر یزد با وجود قرارگرفتن در مرکز کویر ایران از دیرباز با پشتکار و همت عالی خود قنات های زیادی را حفرکرده و با احداث باغ های فراوان شهر خود را همسان نقاط مرطوب نگه داشته اند. در این شهر بادگیرهای متعددی نیز دیده می شود. باغ دولت آباد یزد مجموعه ای از باغ و قنات و بادگیر و مقصد اصلی اکثر مسافران است.

این بنا که از دوره افشاریه و زندیه به یادگار مانده، با مساحت 70000 متر مربع دارای دو بخش اندرونی و بیرونی یا جلوخان است.
  • بخش اندرونی: ساختمان های هشتی (بادگیر تابستانه، بهشت آئین، اتاق زمستانه)، حرمخانه (حرمسرا)، مطبخ (آشپزخانه) اتاق های خدمه، اصطبل های تابستانه و زمستانه، درشکه خانه، یک برج دیده بانی و آب انبار خصوصی بخش اندرونی یعنی محل سکونت حاکم بوده است.
  • بخش بیرونی: ساختمان‌های تالارآئینه، تهرانی، ساختمان سردر اصلی، دو بازارچه، دو برج دیدبانی، آب انبار عمومی و دیوانخانه بخش بیرونی بوده است.
با عبور از سردر اصلی وارد یک هشتی بزرگ می شویم که اکنون محل عرضه صنایع دستی استان است. سپس وارد فضایی سرسبز و مستطیل شکل می شویم که عمود بر مستطیلی بزرگ تر قرار گرفته است. دو سوی این فضا با درختان انار و انگور و کاج و سرو و گل های سرخ و محمدی فضایی سرسبز و بی نظیر را ایجاد کرده است.

درختان به این شکل کاشته شده اند: در رئوس باغچه مستطیل شکل بزرگ، درختان دارای عمر طولانی‌تر کاشته شده اند و بعد این شکل به مستطیل‌های کوچکتر تقسیم شده و در رئوس آن درختان با عمر کمی کمتر و دوباره این تقسیم بندی انجام شده و درختان با عمر کوتاه تر در وسط باغچه کاشته شده اند و در حاشیه باغچه ها نیز گل های رنگارنگ کاشته شده اند.

در انتهای این مستطیل با پایین آمدن از دو یا سه پله وارد مستطیل بزرگ تر و اصلی می شویم که در آن عمارت های بهشت آیین و  تهرانی، تالار آینه و آب انبار دو دهانه و باغ ناصر قرار دارد. آب نمای وسط نیز در ابعاد 194 در 12 متر در قدیم با آب همان قنات مهریز پر می شد. از بیرون کمی سرتان را که بلند کنید بلندترین بادگیر خشتی جهان را خواهید دید که با ورود به عمارت اصلی با وجود خالی بودن حوض ها هنوز خنکای هوای حاصل از وجود بادگیر احساس می شود. این بادگیر 33 متر و 80 سانتی متر است و در زمان قدیم با برخود هوای بادگیر به آب حوض مانند یک کولر هوا را خنک می کرد و به این دلیل به این شاه نشین، عمارت تابستانه نیز می گویند.

به هنگام ورود به عمارت اصلی می بینیم که درها چوبی و کنده کاری شده اند. در داخل عمارت چندین اتاق تودرتو دیده می شود که حوضی در وسط آن هاست. در یکی از اتاق ها رو به حیاط باز می شود که در آن شیشه های رنگی به کار رفته است. انعکاس رنگ های زیبای شیشه های عمارت بر روی آب نمای بیرون بسیار بی نظیر و تحسن برانگیز است. جالب تر آنکه در استفاده از چوب های پنجره ها حتی از یک دانه میخ هم استفاده نشده و هنوز این سوال وجود دارد که در آن زمان نجاران از چه چیزی استفاده کرده بودند.
 شب هنگام منظره روشنایی فانوس های روشن در باغ نیز بسیار جالب توجه است.

آدرس

در اصلی باغ دولت آباد در خیابان شهید رجایی شهر یزد قرار دارد و در بلوار دولت آباد در حال مرمت است.

تاریخچه

در سال 1160 هجری قمری محمدتقی خان بافقی، معروف به خان بزرگ و بزرگ خاندان خوانین یزد که معاصر با شاهرخ میرزا و کریم خان زند بود، قناتی را به طول 65 کیلومتر از مهریز به سمت یزد حفر کرد که مشتمل بر 5 رشته قنات بود تا آب را به این شهر برساند. وی سپس در مقصد این قنات محل حکومت خود را بنا نهاد. جالب است که سازنده آب قنات را وقف چهارده معصوم و پس از آن خاندان اهل بیت و محصولات باغ را وقف آستان امام علی علیه السلام در نجف کرده و اکنون متولی این باغ یکی از نوادگان اوست. سنت وقف محصولات باغ ها اکنون نیز در میان مردم عامی رواج دارد.

باغ دولت آباد یزد در تاریخ 1346/12/23 با شماره 774 در فهرست آثار ملی کشور ثبت گردید.
 
نام: آسیا » ایران » یزد » باغ دولت آباد
گروه: جاذبه ها
 

مکان های دیدنی دیگر یزد

 

يخچال گنبدي ميبد

يخچال ميبد قديمي‌ترين يخچال گنبدي و خشتي ايران، در 50كيلومتري شمال يزد قرار دارد. به لحاظ زيست‌بومي جزو سازه‌هاي سازگار محسوب مي‌شود و يك مجموعه معماري شگفت‌انگيز به شمار مي‌آيد كه تمام فرايند يك كارخانه يخ‌سازي را در يك مكان به دست مي‌دهد.

دخمه زرتشتيان

دخمه زرتشتيان يا برج خاموشان مكاني براي درگذشتگان، در آيين زرتشتي است. اين دخمه‌ها از جاذبه‌هاي ارزشمند فرهنگ ايران به‌شمار مي‌آيند. زرتشتيان درگذشتگان خود را در بخش‌هاي كودكان، زنان و مردان در اينجا قرار مي‌دادند تا جسد آنها خوراك كركس‌ها شود و استخوا‌ن‌هاي اجساد را در مركز اين برج دفن مي‌كردند.

آتشکده یزد

آتشکده یزد، محل نگهداری آتش مقدس، نیایشگاه زرتشتیان و یکی از جاذبه های گردشگری شهر یزد است. این آتشکده در قرن اخیر ساخته شده است، اما قدمت آتشی که درون آن شعله ور است به بیش از 1500 سال پیش برمی گردد.

مسجد امیرالمومنین

مسجد امیرالمومنین واقع در منطقه زارچ یزد، از مساجد بسیار فعال، شناخته شده و از بناهای تاریخی است که در آن، جنبه های مذهبی، فرهنگی و گردشگری در هم آمیخته شده است. این مسجد به دلیل معماری منحصر به فردی که دارد، سالانه پذیرای جمع کثیری از گردشگران سراسر جهان می باشد.

پیر هِریشت

زیارتگاه پیرهریشت، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان یزد است. گمان می شود گوهربانو یکی از کنیزان یزدگرد ساسانی در این محل ناپدید شده است. این زیارتگاه محل برگزاری بسیاری از مراسم ها وجشن های بهاری زرتشتیان منطقه و پذیرای زرتشتیان سراسر جهان است.

زیارتگاه پارس بانو

زیارتگاه پارس بانو، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که هرساله پذیرای تعداد بیشماری از زرتشتیان سراسر کشور است. بنا به گزارشات تاریخی این زیارتگاه محل ناپدید شدن خاتون بانو دختر یزدگرد سوم، پس از گریز از فارس است.

مسجد فهرج

يكي از نمونه‌هاي نادر تمدن ايراني مسجد جامع فهرج، واقع در 30 کیلومتری شرق یزد است که معماری پیش از اسلام ایران را به معماری دوران اسلامی پیوند می‌دهد و يك اثر کم نظیر از دوران انتقال به‌شمار مي‌آيد.

بقعه سيد گل‌سرخ

بقعه گل‌سرخ در محله سرچم يزد علاوه بر جاذبه گردشگري نمونه‌اي از تاريخ فرهنگي ـ ديني گذشتگان است كه امروزه نيز كاربرد آن در بين مردم نمايان است. در اين بقعه آثار خطي نستعليق و هنر‌هاي زيباي كاشيكاري و طرح‌هاي اسليمي را مي‌توان ديد.

گنبد عالی ابرکوه

گنبد عالی ابرکوه، بنای برج مانندی است که از دوران دیلمیان بر فراز کوه سنگی شهرستان ابرکوه قرار دارد و معماری ظریف آن آنقدر ساده و زیباست که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.

مسجد زردک

مسجد زردک در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد، قدیمی‌ترین مسجد شهرستان اردکان و قدمت آن به قرن پنجم بر می‌گردد. به علت مقاومت بسیاری که دارد به گنج گلین معروف است و همچنین گچ‎‌بری منحصر به فرد زیبایی دارد.

سَرْو اَبَرکوه

سَرْو اَبَرکوه درختی ملی وطبیعی در استان یزد قرار دارد و سروی پنج هزار ساله است. در فرهنگ زرتشتيان آمده است به آن سرو زرتشت گویند. «سرو ابرکوه» دومین درخت کهنسال جهان است.

امامزاده سید نورالدین

امامزاده سید نورالدین احمد (ع) در یزد درمحلی به نام " گاپله " واقع شده که قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی برمی‌گردد.

خانه کلاهدوزها

خانه کلاهدوزها که هم اکنون به "موزه آب" تبدیل شده در شمال میدان امیرچقماق یزد قرار دارد. بنای این خانه متعلق به تاجری خوش‌آوازه به نام "سیدعلی‌اکبر کلاهدوز" است که درسال 1312هجری قمری ساخت آن به پایان رسیده است.

کاروانسرای رباط زین‌الدین

کاروان‌سرای رباط زین‌الدین که شاهکار معماری دوره صفویه به ‌شمار می‌رود، تنها بنای مدور ایرانی است که به دستور"زین‌الدین گنجعلی خان ریگ" حکمران کرمان و به امر "شاه عباس ماضی" در قرن دهم هجری قمری ساخته شده است.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، از ابنیه تاریخی و مذهبی استان یزد، هر ساله، گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان جذب می کند. این مسجد در دوره های تاریخی مختلفی ساخت و احیا شده است.

نارین قلعه

نارین قلعه، مهم‌ترین اثر تاریخی شهرستان میبد است که به نظر می رسد در گذشته از آن برای حفاظت از شهر و نیز برگزاری مراسم عبادی استفاده می‌شده است. در مورد تاریخ ساخت بنا، اطلاعات دقیقی در دست نیست.

چَک چَک

چَک چَک محل مخفی شدن نیک بانو از دست دشمنان پدرش یزدگرد، در دل کوه های اردکان است که با چک چک آب طی سالیان متمادی چناری تنومند در کنارشکاف نیز رشد کرده و هرساله زرتشتیان مراسم مهرگان را در این جا برگزار می کنند.

غار شگفت یزدان

غار شگفت یزدان روی قله کوهی به همین نام قرار دارد. این غار که در جریان ورود اسلام به ایران و فشار بر زرتشتیان به مدت سی سال آتش کاریان را در دل خود روشن نگه داشته بود، اکنون علاوه بر این جاذبه مذهبی به علت داشتن ستون های استلاگمیت و استلاگتیت نیز جذابیت دارد. هم چنین مسیر ورود به غار تجربه ای جدید و بی نظیر از غارنوردی خواهد بود.

زندان اسکندر

زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه در محله فهادان شهر یزد یکی از آثار دوران مغول است که با تغییر کاربری به مدرسه تبدیل شده تا جایگاه والای علم و دانش را در میان مردم این شهر نشان دهد.

خانه لاری ها

خانه لاری ها واقع در محله فهادان شهر یزد در میان مجموعه آثار تاریخی این شهر است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است که تجار لاری مهاجرت کرده به این شهر آن را بنا نهاده اند. بخش اعیان نشین این خانه چهارفصلی است و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در بخش هنری این خانه نقاشی ها و تزیینات بسیار زیبایی دیده می شود. این خانه اکنون اداره میراث فرهنگی است.