درباره موزه آذربایجان

موزه آذربایجان بعد از موزه ی ملی تهران دومین موزه تاریخی ایران است و بعضی از آثار دوران پیش از اسلام و همچنین دوران اسلامی را در خود نگهداری می کند.

موزه آذربایجان یکی از موزه های مهم ایران زمین است که آثار مربوط به دوره های مختلف تاریخی در آن به نمایش گذاشته اند. آثار این موزه دارای قدمت تاریخی بسیار بسیار طولانی است.

این موزه بر اساس نقشه ترسیمی اسماعیل دیباج (رئیس وقت اداره کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی) و نقشه تنظیمی آندره گدار (باستان شناس فرانسوی) احداث شد.
موزه آذربایجان از 3 سالن مجذا در 3 طبقه (طبقه زیرزمین، طبقه همکف، طبقه اول) به مساحت 800 متر مربع تشکیل شده است.

آثار شاخص طبقه زیرین

  • در این طبقه مجموعه ای از مجسمه‌ های نفیسی  قرار دارد که زندگی انسان معاصر را مخصوصا در قرن بیستم میلادی نشان می دهد. "احد حسینی" از مجسمه سازان ایرانی، آفریننده این آثار هنری است و همچنین در این طبقه آثاری از دوران قبل از تاریخ و حکومت های پیش از اسلام ایران وجود دارد.
  • سالن سنگ نگارهای قدیمی که به تازگی تاسیس شده متعلق به آثار متنوعی از ادوار مختلف تاریخی است. در این بخش مجسمه های سنگی، قوچهای سنگی، نمونه هایی از سنگ کتیبه ها، پیکره های انسانی و سنگ قبرهایی از دوران مختلف اسلامی به چشم می خورد.

آثار شاخص طبقه همکف

در این طبقه آثاری از حکومت های پیش از اسلام مثل اشکانیان، هخامنشیان و ساسانیان وجود دارد.
  • مجموعه محدودی از سفال های تپه اسماعیل آباد (با هفت هزار سال قدمت تاریخی) مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد که از کهن ترین آثار مربوط به این طبقه است.
  • مجموعه ای از سنگ های معدنی از جنس "سرپانتین" که در جیرفت یافته شده‌اند منقٌش به تصاویر شکیلی از گل و گیاهان و حیوانات مختلف که به هزاره سوم قبل از میلاد مربوط است. مضمون آن تصاویر به اسطوره ها و آیین ها اشاره می کند. تا کنون موارد استفاده آنها هنوز مشخص نیست.
  • مجسمه الهه زن که از رستم آباد (در شمال ایران) بدست آمده به هزاره اول قبل از میلاد مربوط می شود. این مجسمه بیانگر ارزش و مقامی است که زن در آن دوره داشته است.
  • ریتون ها: نام جام های شربت خوری و ظروف ترکیبی است از نیم تنه حیوانات که از آنها در جشن ها و مراسم مذهبی استفاده می شده و کاربرد آئینی داشته است. ساخت آنها به هزاره اول قبل از میلاد بر می گردد و دوره اوج ساخت ریتون ها در ایران با دوره هخامنشیان مصادف می باشد. "ریتون" واژه یونانی است به معنای ساغر. این اثر یکی از بهترین آثار هنری ایرانیان است که بیانگر ذوق آنها می باشد.
  • یکی دیگر از آثار دیدنی این موزه که در ویترینی قرار داده شده اسکلت یک زن و مردی است به همراه اسباب و وسایل زندگی (ظروف، زیور آلات تزیینی و آذوقه) که باهم در یک گور دفن شده اند. این اسکلت ها در سال 1378 از گورستان باستانی تبریز در حیاط مسجد کبود کشف شده اند و قدمت تاریخی شان به سه هزار سال پیش می رسد. این نوع خاکسپاری به دفن چمباتمه ای یا دفن جنینی مشهور است.
  • در دیوار ضلع شمالی در انتهای سالن، "سنگ بسم الله" نصب شده است. این سنگ که جزء یکی از تاریخی ترین سنگ های باستانی ایران می باشد از پنج قسمت مختلف تشکیل شده، چهار قسمت از آن قاب اثر است و یک قسمت از آن متن اصلی اثر و تمام پنج قسمت سنگ توسط دستان هنرمند ایرانی، "محمد علی قوچانی" حجاری شده است.

آثار شاخص طبقه اول

در این طبقه اشیاء قدیمی قرار دارد که قدمت آن‌ ها به قبل از تاریخ تا دوره قاجاریان برمی‌گردد. در سالن بزرگ این طبقه در ادامه آثار تمدن های باستانی ایران آثار متعلق به دوره های اسلامی نیز به چشم می خورد.
  • قدیمی ترین آثار باقیمانده در این طبقه مربوط به قرن چهارم هجری (تمدن نیشابور) و جدید ترین آن مربوط به دوره قاجاریان است. ویژگی مهم این دوره ها که در آثارشان مشاهده می شود بکار گیری نقش و نگارهایی با محتوای اسلامی، استفاده از خط کوفی و لعاب سفید است.
  • ظروف سفالی دوره ایلخانیان با نقوش مختلف و متنوع از آثار برجسته این طبقه به حساب می آید. بشقاب سفالی زرین فام -گرگان- یکی از آنهاست. این بشقاب از آثار دوره ایلخانیان است که به صورتک های انسانی، کتابت و خطوط مختلفی منقش شده است. در تزئین این سفال ها از رنگ های شفاف استفاده شده و ترکیب بسیار زیبایی را پدید آورده است.
  • قفل رمزی – مراغه: قفل رمزی از آثار دوره ششم هجری قمری است. این قفل از 4 قفل رمزدار و بادامی ساخته شده و برای باز کردن رمز آن که 4 حرف "ک، د، الف، د" بوده باید در حدود پنجاه هزار بار این قفل را جا به جا و با هم عوض بدل می کردند. این قفل نشان از هوش و استعداد ایرانیان دارد که با کمترین ابزار، اشیاء خوب و با کیفیتی می ساخته اند.
  • مهر استوانه ای: مهرهای استوانه ای (سلیندری) که مثل اکثر مهر های قدیمی از گچ، مرمر، گل پخته و سنگ درست شده اند و نقش و نگار های هندسی و ساده یا تصاویر حیوانات و موجودات نیمه خدایی و انسانی بر روی آنها حک شده است.
  • در این طبقه گنجینه سکه  های تاریخی قرار دارد. در آن، قدیمی ترین سکه های ضرب شده در ادوار مختلف و در محدوده جغرافیایی هخامنشیان  تا قاجاریان به نمایش گذاشته شده است.

معرفی چند نمونه از اشیای موزه آذربایجان

  • مو بند طلایی: به احتمال زیاد این مو بند متعلق به پادشاه یا حاکم منطقه بوده، زیرا به گونه ای بسیار زیبا و لطیف بر بدنه آن مراسم شکار حکاکی شده است و جنس مرغوبی دارد و در نتیجه نمی توانسته به مردم عادی تعلق داشته باشد.
  • بشقاب نقره ای با روکش طلا: این بشقاب باقیمانده از دوره ساسانی، آراسته به نقش و نگار برجسته شاهان در هنگام نبرد یا شکار می باشد. این بشقاب ها نمونه ای از شاهکار دستان هنرمند ایرانیان است که در زمینه فلز کاری و طراحی نقوش برجسته بر روی ظروف نقره ای و طلایی به کمال خود رسیده است.
  • خمره چینی: این خمره از مجموعه سرویس های چینی است که در دوره صفویان به درخواست شاه عباس صفوی از چینیان ساخته شده است و در خانه شیخ صفی واقع در استان اردبیل قرار داشته و متعلق به او بو ده است. تمام تکه های  این سرویس چینی به  مهر شاه عباسی صفوی آراسته شده است.

اطلاعات گردشگری

موزه آذربایجان در شهر تبریز در "خیابان امام خمینی" در کنار مسجدی به نام "مسجد  کبود" قرار دارد.

تاریخچه

در سال 1306 ه.ش در سالن  قدیمی "کتابخانه تربیت" نمایشگاهی از سکه های کشف شده در شهر تبریز برگزار شد و از اینجا بود که این اندیشه در سر مسئولان افتاد که موزه ای را برای نگهداری از این آثار باستانی بنا کنند.

در سال 1336  ه.ش اساس موزه آذربایجان در سالن بالای "کتابخانه ملی سابق تبریز" با معرفی و نمایش 202 قطعه ارسالی از موزه ایران باستان (موزه ملی) آغاز شد تا اینکه در اردیبهشت سال 1337 ه.ش در محلی فعلی خود بنا شد و در سال 1341 ه.ش رسماً افتتاح گشت.
پیش از بهره برداری از این موزه، از "دبیرستان نجات" برای نمایش اشیاء تاریخی و فرهنگی استفاده می‌شده است.
 
نام: آسیا » ایران » تبریز » موزه آذربایجان
گروه: مکان های معروف
 

مکان های دیدنی دیگر تبریز

 

ایل گلی

گردشگاه ایل گلی در جنوب شرقی شهر تبریز هم چنان پذیرای مهمانان بی شماری است. این مکان دیدنی که دریاچه ایست که در مرکز آن کاخی دو طبقه بنا شده است و در اطراف آن فضای سبز تعبیه شده، تفریح گاهی است که در آن برگی از تاریخ نیز ورق می خورد.

ارگ تبریز

ارگ علیشاه یا همان ارگ تبریز، یکی از بناهای مهم تاریخی و نماد شهر تبریز می‌باشد که در قرن هشتم هجری توسط تاج الدین علیشاه، وزیر الجایتو ساخته شده است.

تالاب قوری گل

تالاب قوری گل با قدمت تاریخی امروز در زمره آب های راکد و شیرین استان آذربایجان است که در سال 1354 به ثبت ملی رسیده است. این تالاب در جاده ترانزیتی تهران-تبریز قرار دارد و محل قرارگیری آن سبب شده که مسافران زیادی در آن رفت و آمد کنند.

موزه قاجار

در نزدیکی مقبره الشعرای تبریز موزه قاجار قرار دارد که تاریخ نسبتا کاملی از مردم شناسی و شاهان قاجاریه به دست می دهد. این موزه در دو طبقه و مشتمل بر چندین تالار است که اهمیت معماری بنا نیز درخور توجه است.

خانه مشروطه

نهضت مشروطه که یکی از نقاط سرنوشت ساز تاریخ معاصر کشور است در شهر تبریز بسیار پررنگ بود تاحدی که مرحوم کوزه کنانی خانه شخصی اش را در اختیار مشروطه خواهان قرار داده بود. اکنون این خانه که موزه مشروطه است یکی از منابع مهم در مطالعه اتفاقات آن دوران به شمار می رود.

مقبره الشعرا

مقبره الشعرا یا آرامگاه شاعران در شهر تبریز که نماد این شهر است در محله سرخاب مدفن شاعران بزرگی چون شهریار است. درضمن، در این مکان بنای یادبودی احداث شده که معماری اصیل و جهانی و نامدار ایرانی را به منصه ظهور رسانده است.

روستای کندوان

روستای صخره ای کندوان در استان آذربایجان شرقی با خانه های هرمی در دل صخره های کوه سهند طبیعتی بسیار شگفت انگیز را به وجود آورده که تاریخ سکونت در آن به زمان حملات مغول برمی گردد. این روستا اکنون دارای جاذبه و امکانات گردشگری مناسبی است.

بازار تبریز

بازار تبریز که یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای مسقف جهان به شمار می‌رود، مساحتی حدود یک کیلومتر مربع دارد. این بازار در سال ۱۳۵۴ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران و در مرداد ماه سال ۱۳۸۹ شمسی به‌ عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است.

بقعه سید حمزه

بقعه سید حمزه، در محله سرخاب تبریز، بقعه نسبتا بزرگی است که افراد زیادی را برای زیارت یکی از فرزندان امام موسی بن جعفر به سمت خود می کشاند. این بقعه شبستان، مدرس، مسجد و دارلشفا نیز دارد.

موزه سنجش

موزه سنجش درون ساختمانی به نام سلماسی قرار گرفته که به دوران قاجار مربوط می شود. در این خانه تاریخی ابزارهای سنجش و توزین زمان قدیم در معرض بازدید علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ کشور قرارگرفته است.

آبشار گل آخور

روستای ورزقان مجموعه ای از جاذبه های گردشگری را درخود جای داده که یکی از آن ها آبشار پرآب و خنک گل آخور است. آب این آبشار حدودا 12 متری پس از عبور از این روستا، از جندین روستای دیگر نیز عبور می کند.

مسجد کبود

مسجد کبود یا مسجد جهان شاه یا فیروزه جهان اسلام یا عمارت مظفریه در شهر تبریز قرار گرفته و به علت کاشیکاری های هنرمندانه و معماری منحصربه فرد آن شهره آفاق است. در کنار این مسجد اکنون موزه هایی نیز ساخته شده که بازدیدکنندگان از آن ها نیز بازدید می کنند.

غار کبوتر

غار کبوتر یکی از جاذبه های طبیعی بسیار زیبایی است که کشور ما از وجود آن در خود بهرمند شده و در تحقیقات غار شناسان و محققان دنیا رده اول را به خود اختصاص داده است.

مسجد صاحب الامر

مسجد تاریخی صاحب الامر یک بنای تاریخی مربوط به دوره صفوی است که در شهر تبریز واقع شده است. این بنا که یکی از مساجد کهن شهر تبریز به شمار می‌رود؛ مساحتی برابر با دو هزار و 260 متر مربع و زیر بنایی حدود 2 هزار متر مربع دارد.

سوغاتی- شیرینی های تبریز

آجیل تبریز مرغوبیت جهانی داشته و از بهترین محصولات ایران تولید می شود. انواع خشکبار از قبیل برگه هلو، زردآلو، آلو خشک که در شهرستان های جنوبی بخصوص در مراغه تولید می شود طرفداران زیادی دارد.

غذاهای محلی تبریز - قسمت دوم

آش کلم برگ، کوکوی لوبیا سبز از غذاهای محلی تبریز می باشد که دستور پخت آن را در این وبلاگ توضیح می دهیم.