درباره زندان اسکندر

شهر یزد که در طول تاریخ به اسامی مختلفی چون کته، زندان اسکندر و غیره مشهور بوده، در دل خود نشانی از این نام دارد که علت نامگذاری این شهر در دوره ای کوتاه از تاریخ بوده است؛ زندان اسکندر.

زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه، مدرسه ای است که هشت قرن قدمت دارد.
با عبور از در کوتاه زندان اسکندر وارد صحن می شوید و یکی از آثار ارزشمند معماری اسلامی در دروه مغول پیش روی شما قرار می گیرد. وجود این مدرسه نشان از منزلت علم و دانش در این شهر است.

در وسط حیاط این بنا چاهی به قطر دو متر قرار دارد که با 38 پله به پایاب یا سردابی به عمق پنج متر منتهی می شود. در کف سرداب حوضی قدیمی وجود دارد که از بنای اولیه به جای مانده است. آب این چاه از قنات اله آباد تامین می شده است. گمان می رود این چاه در زمان اسکندر، همان سیاه چاله زندان مخوفش بوده و در تغییر کاربری زندان اسکندر به مدرسه ضیائیه از آن برای تامین آب استفاده شده است.

این بنا گنبدی به ارتفاع 18 متر دارد و دارای گچ بری و تزیینات زیبایی با آبرنگ طلایی و لاجوردی بوده که بخش زیادی از آن از بین رفته است. تمام این گنبد از خشت خام است و احتمالا به بقعه یکی از خاندان رضی مربوط می شود. طول هر ضلع چهار دیوار گنبد 8/8 متر و دهانه آن 5/9 متر فاصله دارد. چهار دیوار گنبد کتیبه هایی داشته که چیز زیادی از آن ها باقی نمانده و تنها معلوم است که به خط کوفی نوشته شده و شبیه کتیبه های گنبد هشت، مدرسه شاه کمالیه و بقعه فهادان هستند.
در اطراف صحن مدرسه رواق هایی دارای محراب ساخته شده که رواق های ضلع غربی بزرگتر هستند و محراب گچی دارند.
این بنای دوران مغول هیچ گونه تزیینات کاشی کاری نداشته و تنها با خشت خام پابرجا مانده است.

اطلاعات گردشگری

زندان اسکندر در محله فهادان شهر یزد و در مجاورت بقعه دوازده امام قرار دارد.

تاریخچه

ضیاء الدین حسین رضی این مدرسه را در سال 631 هجری قمری بنا کرد و پسرانش، مجدالدین حسن و شرف الدین علی، در سال 705 آن را تکمیل کردند.
در جای جای تاریخ نامی زندان مخوف اسکندر ثبت شده است. نقل است که این بنا را ابتدا اسکندر در زمان حمله به ایران و به علت اعزام گروهی از تبعیدیان به یزد بنا نهاده و پس از وی این بنا تغییر کاربری پیدا کرده و به دست مهندس کریم پیرنیا به مدرسه تبدیل شده است.
احتمال دیگر آن است که این بنا باقیمانده یکی از خانه های خاندان رضی و گنبد نیز باقیمانده بقعه قبور آنان باشد.

معمار استاد آخوند خرمی این بنا را پس از پیروزی انقلاب با آجر مرمت نموده و پس از آن این مدرسه با شماره 770 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
 
نام: آسیا » ایران » یزد » زندان اسکندر
گروه: مکان های معروف
 

مکان های دیدنی دیگر یزد

 

يخچال گنبدي ميبد

يخچال ميبد قديمي‌ترين يخچال گنبدي و خشتي ايران، در 50كيلومتري شمال يزد قرار دارد. به لحاظ زيست‌بومي جزو سازه‌هاي سازگار محسوب مي‌شود و يك مجموعه معماري شگفت‌انگيز به شمار مي‌آيد كه تمام فرايند يك كارخانه يخ‌سازي را در يك مكان به دست مي‌دهد.

دخمه زرتشتيان

دخمه زرتشتيان يا برج خاموشان مكاني براي درگذشتگان، در آيين زرتشتي است. اين دخمه‌ها از جاذبه‌هاي ارزشمند فرهنگ ايران به‌شمار مي‌آيند. زرتشتيان درگذشتگان خود را در بخش‌هاي كودكان، زنان و مردان در اينجا قرار مي‌دادند تا جسد آنها خوراك كركس‌ها شود و استخوا‌ن‌هاي اجساد را در مركز اين برج دفن مي‌كردند.

آتشکده یزد

آتشکده یزد، محل نگهداری آتش مقدس، نیایشگاه زرتشتیان و یکی از جاذبه های گردشگری شهر یزد است. این آتشکده در قرن اخیر ساخته شده است، اما قدمت آتشی که درون آن شعله ور است به بیش از 1500 سال پیش برمی گردد.

مسجد امیرالمومنین

مسجد امیرالمومنین واقع در منطقه زارچ یزد، از مساجد بسیار فعال، شناخته شده و از بناهای تاریخی است که در آن، جنبه های مذهبی، فرهنگی و گردشگری در هم آمیخته شده است. این مسجد به دلیل معماری منحصر به فردی که دارد، سالانه پذیرای جمع کثیری از گردشگران سراسر جهان می باشد.

پیر هِریشت

زیارتگاه پیرهریشت، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان یزد است. گمان می شود گوهربانو یکی از کنیزان یزدگرد ساسانی در این محل ناپدید شده است. این زیارتگاه محل برگزاری بسیاری از مراسم ها وجشن های بهاری زرتشتیان منطقه و پذیرای زرتشتیان سراسر جهان است.

زیارتگاه پارس بانو

زیارتگاه پارس بانو، یکی از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که هرساله پذیرای تعداد بیشماری از زرتشتیان سراسر کشور است. بنا به گزارشات تاریخی این زیارتگاه محل ناپدید شدن خاتون بانو دختر یزدگرد سوم، پس از گریز از فارس است.

مسجد فهرج

يكي از نمونه‌هاي نادر تمدن ايراني مسجد جامع فهرج، واقع در 30 کیلومتری شرق یزد است که معماری پیش از اسلام ایران را به معماری دوران اسلامی پیوند می‌دهد و يك اثر کم نظیر از دوران انتقال به‌شمار مي‌آيد.

بقعه سيد گل‌سرخ

بقعه گل‌سرخ در محله سرچم يزد علاوه بر جاذبه گردشگري نمونه‌اي از تاريخ فرهنگي ـ ديني گذشتگان است كه امروزه نيز كاربرد آن در بين مردم نمايان است. در اين بقعه آثار خطي نستعليق و هنر‌هاي زيباي كاشيكاري و طرح‌هاي اسليمي را مي‌توان ديد.

گنبد عالی ابرکوه

گنبد عالی ابرکوه، بنای برج مانندی است که از دوران دیلمیان بر فراز کوه سنگی شهرستان ابرکوه قرار دارد و معماری ظریف آن آنقدر ساده و زیباست که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند.

مسجد زردک

مسجد زردک در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد، قدیمی‌ترین مسجد شهرستان اردکان و قدمت آن به قرن پنجم بر می‌گردد. به علت مقاومت بسیاری که دارد به گنج گلین معروف است و همچنین گچ‎‌بری منحصر به فرد زیبایی دارد.

سَرْو اَبَرکوه

سَرْو اَبَرکوه درختی ملی وطبیعی در استان یزد قرار دارد و سروی پنج هزار ساله است. در فرهنگ زرتشتيان آمده است به آن سرو زرتشت گویند. «سرو ابرکوه» دومین درخت کهنسال جهان است.

امامزاده سید نورالدین

امامزاده سید نورالدین احمد (ع) در یزد درمحلی به نام " گاپله " واقع شده که قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی برمی‌گردد.

خانه کلاهدوزها

خانه کلاهدوزها که هم اکنون به "موزه آب" تبدیل شده در شمال میدان امیرچقماق یزد قرار دارد. بنای این خانه متعلق به تاجری خوش‌آوازه به نام "سیدعلی‌اکبر کلاهدوز" است که درسال 1312هجری قمری ساخت آن به پایان رسیده است.

کاروانسرای رباط زین‌الدین

کاروان‌سرای رباط زین‌الدین که شاهکار معماری دوره صفویه به ‌شمار می‌رود، تنها بنای مدور ایرانی است که به دستور"زین‌الدین گنجعلی خان ریگ" حکمران کرمان و به امر "شاه عباس ماضی" در قرن دهم هجری قمری ساخته شده است.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، از ابنیه تاریخی و مذهبی استان یزد، هر ساله، گردشگران بسیاری را از سراسر ایران و جهان جذب می کند. این مسجد در دوره های تاریخی مختلفی ساخت و احیا شده است.

نارین قلعه

نارین قلعه، مهم‌ترین اثر تاریخی شهرستان میبد است که به نظر می رسد در گذشته از آن برای حفاظت از شهر و نیز برگزاری مراسم عبادی استفاده می‌شده است. در مورد تاریخ ساخت بنا، اطلاعات دقیقی در دست نیست.

باغ دولت آباد

باغ دولت آبادِ یزد در اواخر دوره افشاریه توسط محمد تقی خان معروف به خان بزرگ احداث گردید. این باغ كه یكی از باغهای بزرگ ایران و از آثار دوره افشاریه و زندیه می‌باشد دارای مرتفع‌ترین بادگیر شناسایی شده در ایران است.

چَک چَک

چَک چَک محل مخفی شدن نیک بانو از دست دشمنان پدرش یزدگرد، در دل کوه های اردکان است که با چک چک آب طی سالیان متمادی چناری تنومند در کنارشکاف نیز رشد کرده و هرساله زرتشتیان مراسم مهرگان را در این جا برگزار می کنند.

غار شگفت یزدان

غار شگفت یزدان روی قله کوهی به همین نام قرار دارد. این غار که در جریان ورود اسلام به ایران و فشار بر زرتشتیان به مدت سی سال آتش کاریان را در دل خود روشن نگه داشته بود، اکنون علاوه بر این جاذبه مذهبی به علت داشتن ستون های استلاگمیت و استلاگتیت نیز جذابیت دارد. هم چنین مسیر ورود به غار تجربه ای جدید و بی نظیر از غارنوردی خواهد بود.

خانه لاری ها

خانه لاری ها واقع در محله فهادان شهر یزد در میان مجموعه آثار تاریخی این شهر است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است که تجار لاری مهاجرت کرده به این شهر آن را بنا نهاده اند. بخش اعیان نشین این خانه چهارفصلی است و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در بخش هنری این خانه نقاشی ها و تزیینات بسیار زیبایی دیده می شود. این خانه اکنون اداره میراث فرهنگی است.