درباره بارگاه امام رضا علیه السلام

بارگاه امام رضا علیه السلام، امام هشتم شیعیان جهان، در شهر مشهد مقدس قبله گاه پیروان خالص وی و ملجا تمام شیعیان عالم است.

محوطه حرم علی ابن موسی الرضا علیه السلام با 598657 متر مربع، بزرگترین میدان جهان است.

بارگاه امام رضا علیه السلام داخل ضریحی قرار دارد که به دست هنرمندان ایرانی و سرپرستی استاد فرشچیان ساخته شده است.
دیوارهای حرم تا ارتفاع 20 سانتی متری با سنگ مرمر پوشانده شده و تا ارتفاع 92 سانتی متری بالای آن با کاشی های بسیار زیبا و گران بهایی تزیین شده است. این کاشی ها با خطوط رقاع و ثلث و نقش های اسلیمی برجسته خود آیاتی از قرآن کریم و احادیث معصومین را روایت می کنند.

کتیبه ای در زیر گنبد و بر سر دورتادور دیوارهای حرم است که 80 سانتی متر عرض دارد و در آن سوره جمعه، به دست علیرضا عباسی و با خط ثلث جلی نوشته شده است.
در این آستانه آیین های مختلفی برگزار می شود که عبارتند از: آیین های غباررویی، تحویل کشیک، شب های شهادت، نقاره زنی و چهار رحل گشوده صفه در ماه رمضان که قدمت آن معلوم نیست. نقاره زنی میراث معنوی کشور است که به جز ایام سوگواری و ماه های محرم و صفر، در دو نوبت، پیش از طلوع و غروب آفتاب، به مدت بیست دقیقه انجام می شود.
چند تن از علما و دانشمندان پزرگ شیعیان از جمله شیخ طبرسی، شیخ بهایی، شیخ حر عاملی، محمد تقی جعفری، محمد تقی آملی، سید محمد هادی میلانی و افراد بسیار دیگری در این آستانه دفن شده اند.

اطلاعات گردشگری

از مسیرهای زیر می توان به بارگاه امام رضا علیه السلام رسید:
  • ورودی فلکه آب: خیابان امام رضا، فلکه آب
  • ورودی نواب: پنجراه، خیابان نواب صفوی
  • ورودی شیرازی: میدان شهدا، خیابان شیرازی
  • ورودی طبرسی: خیابان طبرسی

تاریخچه

امام رضا علیه السلام در یکی از روستاهای نوقان در توس به نام سناباد به دست مامون کشته شد. امام رضا علیه السلام را به دستور مامون، بالای سر هارون الرشید دفن کردند به طوری که پای ایشان بالای سر هارون است. از آن پس شهر توس به مشهد تغییر نام داد که به معنی محل شهادت است.

بارگاه امام رضا علیه السلام سابقا باغی مصفا و متعلق به حمید بن قحطبه، والی توس، بود. روایت است که امام رضا علیه السلام در سفر به مرو، در بین راه در خانه این شخص وارد شده و محل دفن خود را نشان داده اند.
  • اولین بنا همان بقعه هارون الرشید بوده است که تا دوران دیلمیان اثری از تجدید بنا یا مرمت در آن دیده نمی شود. بنای اولیه یک در ورودی در پیش روی امام علیه السلام و تزییناتی مختصر داشت. به جز صفه پیش رو، بقیه صفه های اضلاع حرم بسته بود و قبه ای برفراز بقعه قرار داشت. اطراف حرم خالی از سکنه بود و نوغان یکی از دو قصبه اطراف توس بود. در زمان سبکتکین، پادشاه متعصب غزنوی، این بقعه ویران و زیارت آن ممنوع شد.
  • پس از آن عمید الدوله فایق و در سال 400 هجری قمری نیز ابوبکر شهمرد، به دستور سلطان محمود غزنوی، این بنا را بازسازی کردند. سنگ نوشته قبر نشان می دهد بنای حرم در سال 516 هجری قمری بازسازی شده است. بنای بقعه در سال 548 هجری قمری آسیب زیادی دید.
  • شیعیان با دیدن کرامات حضرت شروع به ساختن بارگاهی برای وی کردند تا آن که در اواخر قرن نهم در زمان سلطان سنجر سلجوقی و به کوشش وزیر وی، شرف الدین قمی، بر سر مزار وی گنبد و مناره ای ساخته شد و این بارگاه به تدریج گسترش یافت. این گنبد از کاشی بود و در حال حاضر از داخل حرم سطح مقعر و مقرنس های آیینه کاری شده آن را می توان دید.
  • در زمان خوارزمشاهیان مورد توجه بود و کتیبه هایی از آن زمان در حرم وجود دارد.
  • در زمان مغولان تخریب نشد و فقط اموال و اثاثیه آن به غارت رفت و کتیبه های قبل از زمان مغول هنوز وجود دارد اما این بنا در زمان چنگیز تخریب شد.
  • در زمان ایلخانان فرسودگی ها و خرابی های وارد شده به حرم رضوی بازسازی شد.
  • در زمان غزنویان به دستور حاکم نیشابور، مناره ای نزدیک گنبد ساخته شد.
  • در دوران تیموریان با تلاش شاهرخ تیموری و همسر وی، گوهرشاد، در سمت قبله حرم که صحن جنوبی است نخستین مسجد جامع شهر به نام گوهرشاد، بنای دارالحفاظ، مسجد فرق الذکر، دارالسیاده و تحویل خانه و در پیرامون حرم سه مدرسه به نام های پریزاد، بالاسر و دو درب ساخته شد. هم چنین وزیر سلطان حسین بایقرا، امیر علیشیر نوایی، صحن تیموری یا عتیق و اساس ایوان طلا را ساختند.
  • در دوران صفویه مناره نزدیک گنبد به دستور شاه تهماسب بازسازی و طلاکاری شد و در سال 932 هجری قمری خشت های کاشی روی گنبد را به خشت های طلا تبدیل کردند و گنبدی با روکش طلا روی گنبد قبلی بنا شد. این گنبد هم اکنون در نمای بیرونی دیده می شود.
  • در سفر شاه عباس صفوی با پای پیاده از اصفهان به مشهد، وی دستور داد گنبد بار دیگر با خشت هایی از مس و روکش طلایی پوشانده شود. این کار طبق کتیبه های گنبد در سال 1010 هجری قمری آغاز شد و در سال 1116 هجری قمری پایان یافت. متن کتیبه میناکاری شده، اثر خوشنویس ایرانی، علیرضا عباسی، است که با حروف طلایی روی زمینه ای فیروزه ای به خط ثلث نوشته شده است. به فرمان شاه عباس طرح توسعه صحن عتیق، احداث ایوان شمالی و اتاق ها، غرفه ها، سردرها و ایوان های شرقی و غربی، رواق توحیدخانه و گنبد وردی خان. شاه عباس که توجه زیادی به بارگاه امام رضا علیه السلام داشت پیشنهاد داد که هرکس که به زیارت این امام می رود لقب مشهدی را به نام خود بیفزاید و این لقب از آن زمان رواج یافت.
  • در زمان شاه سلیمان صفوی، در سال 1084، زمین لرزه ای رخ داد که گنبد آسیب دید و چند خشت آن از آن جا کنده شد. وی دستور داد این گنبد بازسازی شود و کتیبه بر روی آن نصب شود که حاکی از این رویداد باشد. این گنبد به شکل چهار ترنج در اطراف گتبد نصب شده است.
  • در دوران نادری ایوان صحن تیموری به دستور نادرشاه مطلا شد.
  • در دوران پهلوی با نظارت استاندار خراسان، طرح توسعه حرم انجام شد. در سال 1353 هجری شمسی، خشت های طلایی گنبد که شفافیت خود را از دست داده بودند، برداشته شد و پس از رنگ آمیزی با آب طلا در جای خود قرار گرفتند.
  • پس از انقلاب اسلامی، طرح توسعه آستان رضوی دنبال شد و صحن های جمهوری اسلامی، جامع رضوی، هدایت و کوثر و رواق امام خمینی، دارالهدایه، دارالرحمه ساخته شد. برای هریک از رواق ها یک کاربری تعریف شده است. مثلا رواق دارالهدایه كاربری فرهنگی دارد. پذيرايی از اردوهای زيارتی و فرهنگی، جشن تكليف پسران و دختران، نمايش فيلم، سخنرانی و مداحی و زيارت حضرت رضا عليه السلام از برنامه‌‌های ثابت اين رواق در طول سال به‌شمار می‌رود.
 
نام: آسیا » ایران » مشهد » بارگاه امام رضا علیه السلام
گروه: مکان های معروف
 

مکان های دیدنی دیگر مشهد

اُرتکند

منطقه ییلاقی ارتکند در شمال شهر مشهد قرار دارد که مسیر رسیدن به این منطقه ییلاقی بسیار جذاب و زیباست. آبشار انتهایی این مسیر آبی زلال و سرد دارد و گذراندن چند ساعتی در آن لذت بخش است.

آرامگاه فردوسی

آرامگاه شاعر حماسه سرای ایرانی در باغ خودش قرار دارد. سال ها پس از مرگ وی در قرن معاصر نسبت به ساخت بنایی در خور شان وی اقدامات و تلاش هایی صورت گرفت و بنایی برای وی ساخته شد. این بنا سی سال بعد بازسازی شد و چند سال بعد نیز شاعر معاصر خراسانی در کنار فردوسی آرمید.

گنبد هارونیه

گنبد یا زندان هارونیه بنایی است که ارتباطی به هارون الرشید یا امام محمد غزالی ندارد. این بنا چون تنها اثر برجای مانده از توس باستان است بسیار اهمیت یافته است. این بنای آجری در شهر تابران در شمال شرق مشهد با تزیینات و گچ بری های مختصر خود برای باستان شناسان بسیار مهم است.

کوه سنگی

کوه سنگی دومین پارک بزرگ شهر مشهد است که به دلیل داشتن دو کوه سنگی و آب و هوای لطیف و چشم انداز زیبای بالای کوه هر ساله گردشگران زیادی را به سوی خود می کشاند.

ییلاقات شاندیز - روستای زشک

منطقه ییلاقی شاندیز باغ ها و رودخانه ها و آب و هوایی مطبوع دارد که هرساله مسافران و زایران زیادی را در دل خود جای می دهد. به همین سبب در این منطقه علاوه بر مناظر طبیعی و باستانی خدماتی برای رفاه حال گردشگران نیز ایجاد شده که بر استقبال بازدیدکنندگان افزوده است.

باغ وحش وکیل

باغ وحش وکیل آباد در محدوده ییلاقی وکیل آباد مشهد قرار دارد که از لحاظ گونه های حیوانی غنی ترین مجموعه در کشور به شمار می رود. این مجموعه به جز نگهداری از حیوانات در جهت حفظ و تکثیر حیوانات نادر و در حال انقراض و حیوانات انحصاری خود نیز تلاش می کند.

آرامگاه نادرشاه افشار

مجموعه باغ موزه نادری در شهر مشهد دومین محل گردشگری این شهر است. این مکان در باغی مصفا ساخته شده و شامل آرامگاه و مجسمه نادر و موزه هایی از دوران نادری تا معاصر است.

بوستان ملت

بوستان ملت در نزدیکی میدان آزادی برای مردم مشهد چیزی فراتر از چند اصله درخت کهن سال است. این پارک مجموعه ای از امکانات رفاهی و فرهنگی و ورزشی است که برای تمام اقشار جامعه امکانات و تجهیزات دارد.

آبشار اخلمد

منطقه اخلمد یکی از روستاهای قدیمی خراسان رضوی است که آب و هوا و طبیعتی بی نظیر دارد. علاوه بر مسافران بین راهی سنگنوردان نیز برای استفاده از دیواره های طبیعی ابشارهای این منطقه به این جا می آیند و از موقعیت بکر آن بهره می برند.

غار مغان

غار مغان در استان خراسان رضوی و در روستایی به همین نام یکی از غارهای بسیار پر پیچ و خم کشور است که پیمایش آن به مهارت و لوازم مناسب و راهنمایی حرفه ای نیاز دارد. غارنوردان با عبور از خطرات داخل غار سنگ های زیبای استالاگمیت، برکه ها و چاه ها و زیبایی های بسیار دیگری را مشاهده می کنند.

بند گلستان

یکی از اماکن توریستی و دیدنی شهر مشهد بند گلستان و دریاچه پشت سد می یاشد که در فصول بهار و زمستان بسیار پرآب است.

سوغاتی های مشهد

ادویه هفت قلم، زعفران و زرشک، انگشتر و زینت آلات فیروزه و عقیق-نقل، نبات، سوهان، عطریات، جام چهل کلید، عبای روحانی و نمازی، انواع خشکبار، سجاده، جانماز، مهر و تسبیح، نقل، نبات، سوهان و خلعت آخرت از جمله سوغاتیهای مشهد برای گردشگران است.

غذای محلی مشهد

کوکو شیرین مشهدی، دیگچه، قروتی، شله، غذای اصیل مشهدی، غذای مشهدی و شیشلیک از غذاهای محلی مشهد می باشد که به گردشگران پیشنهاد می شود.