وجه تسمیه

نام بیستون از واژه پارسی باستان بغستان یا بگستان به معنی جایگاه بغ، گرفته شده‌ و آن به دلیل اعتقاد روحانیون زرتشتی به این قسمت بوده که آن را نماد بغ (خدایان) می‌دانستند، بعدها در اثر کثرت استعمال و مرور ایام به بیستون تغییر لفظ داده است. در آثار جغرافیدانان عرب سده‌های میانی مثل ابن حَوقل، اصطخری و یاقوت هم این کوه بَهِستون، بِهِستون (ستونهای خوب) و بهیستان آمده و در زبان پهلوی، «بَهیستان» و سپس «بَهیستون» شد. همچنین از آن در پارسی باستان به صورت «بغیستانه»، در معجم‌البلدان «بهستان»، در نوشته‌های یونانی بگیستانُن (اُروس) و برخی از دانشمندان عرب از آن به «بهستون» یاد کرده‌اند. این واژه در سده‌های نخست اسلامی «بهستون» و امروزه بیستون خوانده می شود. یادآوری می گردد شکل واژه ای که امروزه «بی ستون» به معنی «بدون ستون» گفته می شود، از گویش‌های محاوره ای بوده و فاقد اعتبار است.

درباره بیستون

بیستون یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران می‌باشد. شهر بیستون با جمعیت 455,2 (بر اساس آمار سال 1383) در میان شهرهای صحنه و کرمانشاه و در دامنه کوهی معروف به همین نام و در مسیر شهر کرمانشاه به همدان واقع شده و دارای دو دهستان به نامهای چهر و مرکزی می‌باشد و رودخانه گاماسیاب نیز از جنوب آن می‌گذرد. گویش مردم بیستون زبان لکیاست و از نظر مذهب همگی شیعه هستند.

بیستون به علت شرایط جغرافیایی همیشه از آغاز زندگی بشر تا به امروز مورد توجه بوده و آثاری از هر دوره‌ای از تاریخ را در خود جای داده است. امروزه در محوطه تاریخی بیستون به طول تقریبی 5 کیلومتر و عرض 3 کیلومتر که آثاری را از دوران پیش از تاریخ تا به امروز در بردارد، 28 اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است که شامل مکانهای زیر می باشد:

غار شکارچیان، غارمَر خرل، غار مَر تاریک، غار مَر آفتاب، غار مَر دودر، تپه نادری، سراب بیستون، جاده تاریخی حاشیه سراب، بقایای گورستان قدیمی، دژ تاریخی مدفون، نیایشگاه مادی، نقش برجسته و کتیبه داریوش بزرگ، مجسمه هرکول، نقش برجسته متریدات دوم، نقش برجسته گودرز، سنگ بلاش، پرستشگاه پارتی، بقایای شهر پارتی، بقایای بنای ساسانی، فرهاد تراش، بقایای پل ساسانی، بقایای سد ساسانی، سنگهای تراشخورده ساسانی، کاروانسرای ایلخانی، بقایای بنای ایلخانی، کاروانسرای صفوی، وقف نامه شیخ علی خان زنگنه، پل بیستون.

دلیل آن که همه این آثار در یک جای قرار داشته این بوده که این محل بدون تردید از مکانهای مقدس ایرانی بوده، زیرا آب مظهر پاکی و روشنانی فراوان از دل کوه بیستون به بیرون روان است و داریوش بزرگ هم به دلیل اهمیت موقعیت کرمانشاه و کوههای صخره‌ای آن و آثار بزرگ نیاکان آریایی اش این مکان را برای کتیبه ارزشمند بیستون انتخاب کرده است.
مهمترین و مشهورترین اثر باستانی در این محوطه نقش برجسته و کتیبه داریوش بزرگ می باشد که به نخستین سال فرمانروایی داریوش بزرگ از زبان خود او می پردازد. با آشنا شدن با این اثر باستانی می توانیم خط میخی پارسی باستان را بشناسیم و در مورد ریخت شناسی، پوشاک، طرز آرایش سر و صورت، اسلحه شناسی و اعتقادات مذهبی مردمان ۲۵۰۰ سال پیش در امپراطوری هخامنشیان، اطلاعات ارزنده ای بدست آوریم.

دیوار سنگ‌ تراش خورده‌

در این محوطه تاریخی دیواری عظیم و سنگ‌های تراش خورده‌ای از دوره ساسانی به چشم می‌خورد که در زیر به شرح آن می‌پردازیم.
  • در کنار رودخانه گاماسی و در اراضی جنوبی بیستون، دیواری طولانی از سنگ تراش و قلوه سنگ و ملاط، بنا شده است. این دیوار عظیم بین سال های 46-1342 شمسی کشف وخاکبرداری شده است. ارتفاع این دیوار 1100 متر و قطر آن 250 سانتیمتر است. نمای خارجی دیوار با سنگ تراشیده شده و پشت سنگ‌ها را با قلوه سنگ‌های ریز و درشت پرکرده‌اند. سنگ‌های حجاری شده دیوار، چهار گوشه‌هایی هستند که اندازه‌های آنها یکنواخت نبوده و در ابعاد 80*65 و 90*60 و 100*100 سانتیمتر ساخته شده‌اند. بلندی دیوار چهار تا پنج متر است. در اغلب سنگ‌های حجاری شده دیوار، علایم ویژه حجاران عصر ساسانی دیده می‌شود و عظمت این دیوار در وهله اول با توجه به سرستون‌های پیدا شده در بیستون این تصور را به وجود می‌آورد که منظور از بنای آن شاید ایجاد کاخی بزرگ به بزرگی قصر شیرین بوده که نتوانسته‌اند ساختمان آن را به پایان برسانند. البته این احتمال هم می‌رود که منظور از احداث این دیوار سدی بوده برای شکارگاه سلطنتی که می‌توان تصاویر آن را در طاق بستان دید.
بر دیوار سمت چپ، طاق بزرگ نیزاری است که گرازماهی و مرغابی فراوان در آن دیده می‌شود. شاه در این نقش در میان قایق ایستاده و به شکار گراز مشغول است.
بر روی این دیوار ساسانی، همچنین بقایای بنایی از دوره ایلخانی و مغول نیز دیده می‌شود.
  • در سرتاسر دهکده سابق بیستون و اراضی اطراف آن، هر جا که بنا یا چند سنگ تراشیده شده دیده شود، یک یا چند علامت یا خط مربوط به دوره ساسانی را بر آنها می‌توان دید که نمونه‌های آن، حدود 427 علامت حجاری شده ( از حجاران ساسانی و سوریان ) بر سنگ های کاروانسرای صفوی بیستون، پل صوی بر روی دینور آب پل خسرو بر روی گاماسیاب و ... است. به نظر می رسد که این سنگها جهت برپایی بنای عظیمی تهیه شده و ناتمام رها گردیده است.

اطلاعات گردشگری

کتیبه بیستون یا کتیبه بیستون از آثار باستانی ایران در دوره هخامنشیان، بر فراز یک صخره برافراشته در شمال یک راه باستانی پر رفت و آمد - که محل عبور کاروانها و نظامیان از بابل و بغداد به سوی کوههای زاگرس و همدان(اکباتانَ) بود – قرار دارد. بیستون در فاصله حدوداً 30 کیلومتری شرق شهر کرمانشاه، در شهرستان هرسین بر دامنه کوه بیستون بنا شده است. همچنین نام روستایی که در نزدیکی این صخره قرار دارد هم بیستون می باشد.

تاریخچه

بیستون برای ما ایرانیان فقط یک کوه یا یک کتیبه یا یک مجموعه تاریخی نیست بلکه تاریخ، فرهنگ و تمدن ماست. روستای قدیم بیستون تقریباً حدود 100 خانه مسکونی بوده که در این 100 خانه حدود 150 خانوار زندگی می‌کردند. بیستون دارای یک خیابان یا بازار اصلی بود که این بازار از کاروانسرا شروع میشد و تا سراب یا برکه بیستون پایان می‌یافت و دارای حدوداً 25 مغازه بود که این 25 مغازه شامل قصابی خشکبار و میوه فروشی و نانوایی بود.

وقفنامه جدیدی در دوران شاه سلیمان صفوی در زمان صدارت شیخ علیخان زنگنه در وسط نقش عهد اشکانی احداث شده ‌است. در زمستان 1337 ه. ش ضمن عملیات جاده ‌سازی مجسمه هرکول و آثار معبد سلوکی در پایین کوه کشف گردید.

در سال 1349هجری شمسی دولت شروع به ساخت شهرکی در کنار بیستون کرد و برای تخلیه روستا به آنجا در سال 1354 حکم تخلیه به اهالی اعلام شد در همین حال شهرکی نیز برای کارکنان هلال احمر در چال یاورآباد ساختند.

پس از انقلاب 57 مردم آغاز به ساخت‌وساز کردند. بر سر دو راهی صحنه و میان‌راهان و در محلی به نام پل آجری نیز مغازه‌داری گسترش یافت و به مرور زمان تبدیل به شهر بیستون شد که نام محلی آن سرپل بیستون است. امروزه بیشتر جمعیت این شهر را مهاجران روستاهای پیرامونی تشکیل می‌دهند. شهرک بیستون و شهرک الزهرا از شهرک‌های این شهر هستند.
 
نام: آسیا » ایران » کرمانشاه » بیستون
گروه: مکان های معروف
 

عکس های بیستون

 

مکان های دیدنی دیگر کرمانشاه

معبد آناهیتا

معبد آناهيتا که بزرگترین بنای سنگی ایران می باشد، در مركز شهر كنگاور بر سر راه همدان به كرمانشاه واقع شده است. معبد آناهیتا متعلق به آناهیتا، الهه پاکی و محلی برای نیایش آب بوده که یکی از چهار عنصر مقدس و مورد احترام ایرانیان باستان است. آناهیتا ایزد بانوی آب‌های روان، زیبایی، فراوانی و برکت در دوران پیش از اسلام بوده است.

گودین تپه

گودین تپه نزدیکی روستایی به همین نام در استان کرمانشاه مجموعه ای از هفت دوره زمانی از تاریخ ایران باستان تا دوران اسلامی است.

تکیه معاون‌الملک

تکیه معاون الملک در بافت قدیم شهر کرمانشاه به جهت داشتن تصاویر بی نظیری از شخصیت های مذهبی و دینی و رجال سیاسی کشور در کاشی کاری های وسیع و بی نظیرش هر ساله گردشگران زیادی را به خود می بیند که تحسین گر هنر دست معماران و هنرمندان ایرانی هستند.

غار قوری قلعه

غار قوری قلعه در بخش روانسر استان کرمانشاه بزرگترین غار خاورمیانه است. این غار از دو بخش بازدید عمومی و غارنوردی تشکیل شده که باعث شده هرساله افراد مختلفی به دیدن زیبایی های درون آن بشتابند.

سراب نیلوفر

سراب نیلوفر که یکی از جاذبه‌های طبیعی استان کرمانشاه و یکی از مناطق نمونه گردشگری کشور به شمار می‌رود، در فصول گرم سال مملو از گل‌های نیلوفر می‌شود که غنچه‌ها و برگ‌های آن سر از آب برآورده و سطح وسیعی از روی آب را می‌پوشاند.

مجسمه هرکول

در دوران اشکانیان (پارتیان)، ورثرغنه یکی از محبوب‌ترین خدایان بود که اغلب به صورت پیکره‌های گلی و سنگی نشان داده میشد. نمونه‌ای از این پیکره‌ها مجسمه هرکول (ورثرغنه) ‌است که به صورت شخص نیرومندی با مو و ریش مجعد در حال استراحت بر روی پوست شیر نشان داده شده‌ است.

تپه سراب

تپه تاریخی سراب، تپه‌ای است که به صورت برجستگي كوچكي در داخل زمينهاي زراعي روستاي "ده پهن" قرار دارد. در نتيجه كاوش در اين محوطه سكونتگاههاي مدوري که سقف آنها از نی و گل ساخته شده بود، شناسايي شد كه كف آنها از سطح زمينهاي اطراف پايينتر بود.

کتیبه بیستون

کتیبه بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهمترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که در ارتفاع هفتاد متری از سطح زمین و بر دامنه کوه بیستون کرمانشاه حک شده است.

کتیبه‌های کوچک بیستون

علاوه بر کتیبه بزرگ بیستون، یازده کتیبه دیگر نیز که به کتیبه‌های کوچک معروفند بر صخره بیستون نقل گردیده‌اند. این کتیبه‌ها به سه خط و زبان پارسی باستان، عیلامی و بابلی تنظیم شده‌اند.

نقش برجسته بیستون

نقش برجسته بیستون کرمانشاه که طول آن حدود 6 متر و عرضش حدود 3 متر و 20 سانتیمتر می‌باشد، نشانگر پیروزی داریوش یکم بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان است.

طاق بستان

محوطه تاريخي طاق بستان در دامنه كوهي به همين نام و در كنار چشمه‌اي در شمال حاشيه كنوني شهر كرمانشاه واقع شده است. در اين محوطه، آثاري از دوره ساساني وجود دارد كه شامل نقش برجسته‌ها و کتیبه‌های پادشاهان ساسانی و دو طاق (ايوان) سنگي بنام‌هاي طاق كوچك و بزرگ است. گردشگران از دیدن این مکان تاریخی و دیدنی لذت می برند.

سر ستون های بیستون در طاق بستان

طاق‌بستان مجموعه‌ای از نقش برجسته‌ها و کتیبه‌های دوره ساسانی است که در قرن سوم میلادی ساخته شده است و ارزش هنری و تاریخی زیادی دارد و که در شمال شهر کرمانشاه در غرب ایران واقع شده است.

تپه آسیاب

تپه باستانی آسیاب در پنج کیلومتری شرق شهرستان کرمانشاه، مشرف بر رودخانه قره سو قرار دارد که شواهد موجود و بررسی آثار باقی مانده، نشان از قدمت کهن این اثر تاریخی است.