کتیبه‌ها و آبشار گنجنامه
فضایی مفرح برای لحظاتی پربار

کتیبه‌های گنجنامه از زمان‌های بسیار دور تا کنون، نامهای گوناگونی به خود گرفته‌اند؛ از جمله "سنگ نبشته"، "نبشت خدایان" ، "دادمهان / دادبهان" ، "تنبابر" ، "کتیبه‌های الوند" – "جنگ نامه" و "گنجنامه" که دو نام آخر یعنی "جنگ نامه و گنجنامه"، در سده‌های اخیر بیشتر مصطلح شده‌اند.

گنجنامه در زبان پارسی به معنای حکایت و داستان گنج است و عموم مردم را بر این تصور بودند که راز گنجی نهان را در این کتیبه‌ها نگاشته‌اند و به نظر می‌رسد واژه جنگ نامه نیز تحت تاثیر ذهنیتی که از جنگ و جنگاوری شاهان گذشته در ذهن مردم بوده، یا با جایگزینی عامیانه کلمه جنگ بجای گنج بوجود آمده است.

درباره کتیبه‌های گنجنامه

کتیبه‌های گنجنامه كه یادگارانی از دوران داریوش و خشایار شاه هخامنشی است، هر کدام به سه زبان، در سه ستون ۲۰ سطری بر روی صخره‌ای بزرگ حک شده‌اند. در اطراف این کتیبه‌ها سوراخ‌هایی به چشم می‌خورد که به نظر می‌رسد که این کتیبه‌ها محافظ یا روپوشی داشته‌اند که آنها را از گزند باد و باران حفظ میکرده است.

در ستون سمت چپ این کتیبه‌ها، متن پارسی باستان جای گرفته و پهنایی معادل ۱۱۵ سانتی متر دارد و اولین واژه‌ای که در این ستون حک شده، کلمه"baga" به معنی خداست، ستون وسط، به زبان بابلی (اکدی) و ستون سمت راست کتیبه‌ها، به زبان عیلامی(شوشی) و هر سه از چپ به راست به خط میخی ماد (هخامنشی) نوشته شده‌اند.

 لوح سمت چپ كه كمی بالاتر از كتیبه دیگر در كوه كنده شده مربوط به داریوش بزرگ هخامنشی(521-485 پ.م) است. به سبب آنکه هگمتانه، پایتخت تابستانی  هخامنشیان بوده و در مسیر جاده شاهی قرار داشته، داریوش اول هخامنشی پس از اتمام کار سنگ نبشته‌های بیستون، دستور نقر کتیبه کنونی گنجنامه را داده است. این لوح که طول آن حدود 290 سانتیمتر و ‌ارتفاعی معادل 190 سانتیمتر دارد به شرح زیر است:

"خدای بزرگ است اهورامزدا، که این سرزمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که مرد (انسان) را آفرید، که شادی را برای مردمان آفرید، که داریوش را شاه کرد، شاهی از [میان] بسیاری، فرمانروایی از [میان] بسیاری. منم داریوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه سرزمین‌هایی که با ملت‌های بسیار، شاه این سرزمین بزرگ دور دست، پسر ویشتاسب هخامنشی"
پس از او فرزندش خشایار شاه نیز به پیروی از داریوش کتیبه‌ای در سمت راست و کمی پایین‌تر از کتیبه پدر، بر جای گذارده است(حدود 50 سال ق- م). متن این کتیبه که به طول ۲۷۰ سانتیمتر و ارتفاع ۱۹۰ سانتیمتر می‌باشد، با اندک تفاوت‌هایی با متن کتیبه قبلی بدین شرح است:

"خدای بزرگ است اهور مزدا، بزرگ‌ترین خدایان است که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که برای مردم شادی آفرید، که خشایارشا را شاه کرد، یگانه از میان شاهان بسیار، یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بی‌شمار. من خشایارشا، شاه بزرگ، شاهِ شاهان، شاهِ کشورهای دارای ملل بسیار، شاه این سرزمین بزرگِ دوردستِ پهناور، پسر داریوش شاه هخامنشی"

در نزدیکی گنجنامه، چشم انداز زیبایی از آبشار گنجنامه و دره‌های سرسبز عباس آباد، تاریک دره و کیوارستان دیده می‌شود. تاریک دره نیز به دو شاخه تقسیم می‌گردد: در شاخه شرقی آن، تاسیسات پیست اسکی تاریک دره احداث شده و در ضلع غربی تاریک دره، در خط الرأس گردنه (گدوک)، جاده ماشین رو جدید با راه کاروان رو قدیمی یکی می‌شود. این دره عصر هخامنشیان، شروع جاده هگمتانه – استخر، معروف به " جاده شاهی" بوده که هگمتانه را از طریق پیچ و خمهای تاریک دره، گدوک(دره)، ورد آورد علیا، شهرستانه، اشتران به تویسرکان، نهاوند، کرمانشاه، لرستان، تخت جمشید و فارس مرتبط ساخته است. این راه، همچنین یکی از راههای ارتباطی همدان به غرب و جنوب کشور( و میانرودان) یا بین النهرین(عراق امروزی) بوده است.

تاریخچه

باتوجه به متن کتیبه‌های گنجنامه کاملاً مشهود است که قدمت این کتیبه‌ها به عهد هخامنشیان و دوران حکومت داریوش بزرگ بر می‌گردد. 
این کتیبه‌ها در سالهای 1840 و 1841 میلادی توسط چندین محقق، کاوشگر و باستان شناس مورد بررسی      و مطالعه قرار گرفت و توانستن با استفاده از این کتیبه‌ها موفقیت شایانی در گشودن رمز خط میخی پارسی باستان کسب نمایند. به همین سبب کتیبه‌های گنجنامه همدان کلیدی را به دست کاشفان داد تا بوسیله آن بتوانند کتیبه داریوش بزرگ در بیستون را بخوانند.

اطلاعات گردشگری

گنجنامه در یکی از دامنه‌های کوهستان الوند و به فاصله 5 کیلومتری جنوب غربی همدان، در انتهای دره سرسبز و خرم عباس آباد و در ابتدای مسیر جاده‌ همدان به تویسرکان و غرب کشور واقع شده‌ است. از آنجا که این مسیر در عهد هخامنشیان یکی از شعبات اصلی راه باستانی شاهی بوده که از دامنه الوند (هگمتانه پایتخت تابستانی هخامنشیان) را به بابِل در مرکز میانرودان مرتبط می‌ساخت، از راههای پر رفت و آمدی و امن دوران باستان به شمار می‌رفت. بعلاوه این راه به جهت ختم به بابِل، راه مقدسی نیز محسوب میشد. به همین دلیل مکان مناسبی بود تا شاهان این دودمان با ایجاد سنگ نگاشته، باورها و اندیشه‌ها پاکشان و همچنین بزرگی و عظمت نیاکان خود را به رهگذران گوشزد نمایند.

در این مکان مجموعه تفریحی، توریستی و ورزشی تله کابین گنجنامه نیز قرار دارد. این مجموعه تفریحی در میدان گنجنامه و در 5 کیلومتری شهر همدان و در مجاورت کتیبه‌های کهن و آبشار گنجنامه واقع شده است. آب و هوای مطبوع کوهستان، دره فرح بخش الوند و چشم انداز زیبای دشت میشان جذابیتی را پدید آورده که گردشگران داخلی و خارجی را به خود جذب می نماید. این پروژه عظیم تحولی عظیم در در گردشگری ایران است که تمامی امکانات یک گردشگر، اعم از تفریحی، ورزشی، اقامتی و حتی آموزشی را فراهم می کند. امکانات خاص هیجان انگیز ورزشی نظیر سکوی پرش بانجی جامپینگ، کابل پرواز تیرول، دیواره سنگ نوردی، پیست تریال، تعادل هوایی(رنجر)، سالن بولینگ، پیست اسکی، پیست سورتمه سواری و ... به همراه امکانات و خدمات ویژه تفریحی شامل خط تله کابین ، کافی شاپ و رستوران‌های متنوع، شهربازی سرپوشیده، باغ گیاهان و پارکینگ‌های روباز و سر پوشیده قابلیت حضور گردشگران را در بهترین شکل فراهم نموده است.